Qarağay
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 65-b. — ziyouz.com
Qarağay — qarağaydoşlar oilasiga mansub igna bargli daraxtlar va butalar turkumi. Asosan, Şim. Amerika va Yevrosiyoning örmon zonasida, kamroq Şim. yarim şarning tropik va subtropik toğlarida tarqalgan. 100 ga yaqin turi ma'lum. Rossiyada yovvoyi holda 12 turi va introduksiyalangan 70 turi uçraydi. Özbekistonda Q. yovvoyi hodda ösmaydi. Uning qora Q., tiloğoç, pixta va kedr kabi turkumlarining pallas yoki qrim Q.i oddiy Q., şrenk Q.i turlari östiriladi. Pallas yoki qrim Q.ining böyi 15—20 (30) m gaça. Şoxşabbasi keng, uzun. Ignabarglari 8— 15 sm, ingiçka, qalami, töq yaşil, qattiq, ötkir uçli. Qubbasi yirik, uz. 6—10 sm, eni 4—5 sm, tangaçalari rombsimon, yaltiroq, qönğirsarğiş. Q. issiqsevar, yoruğsevar ösimlik. 150—500 (600) yilgaça yaşaydi. uruğidan köpaytiriladi. Şahar köçalari, xiyobonlarda manzarali ösimlik sifatida östiriladi. Q.ning barça turlari yoğoçi mebelsozlikda, qurilişda, taxta tayyorlaş, smola va skipidar olişda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАРАҒАЙ — қарағайдошлар оиласига мансуб игна баргли дарахтлар ва буталар туркуми. Асосан, Шим. Америка ва Евросиёнинг ўрмон зонасида, камроқ Шим. ярим шарнинг тропик ва субтропик тоғларида тарқалган. 100 га яқин тури маълум. Россияда ёввойи ҳолда 12 тури ва интродукцияланган 70 тури учрайди. Ўзбекистонда Қ. ёввойи ҳодда ўсмайди. Унинг қора Қ., тилоғоч, пихта ва кедр каби туркумларининг паллас ёки қрим Қ.и оддий Қ., шренк Қ.и турлари ўстирилади. Паллас ёки қрим Қ.ининг бўйи 15—20 (30) м гача. Шохшаббаси кенг, узун. Игнабарглари 8— 15 см, ингичка, қалами, тўқ яшил, қаттиқ, ўткир учли. Қуббаси йирик, уз. 6—10 см, эни 4—5 см, тангачалари ромбсимон, ялтироқ, қўнғирсарғиш. Қ. иссиқсевар, ёруғсевар ўсимлик. 150—500 (600) йилгача яшайди. уруғидан кўпайтирилади. Шаҳар кўчалари, хиёбонларда манзарали ўсимлик сифатида ўстирилади. Қ.нинг барча турлари ёғочи мебелсозликда, қурилишда, тахта тайёрлаш, смола ва скипидар олишда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.