Qariqiz
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 69-b. — ziyouz.com
Qariqiz — murakkabguldoşlar oilasiga mansub ikki yillik begona öglar turkumi. Yevrosiyoning mö'tadil ikdimli mintaqalarida 10 turi ma'lum. Özbekistonda uçraydigan bir yillik yalanğoç uruğli Q. turi (A.1yeyu$regtşp ]xxg ye1. 8yeg§.)ning poyasi tik, olabula qirrali, xira qizğiş, serbarg. Böyi 60—150 sm, barglari yirik, bandli, usti yaşil, osti kulrang momiq tukli. Ildiz oldi barglarining böyi 50 sm gaça, yuraksimon. Örama barglari uçi bigizsimon. Gullari töq qizil naysimon, ikki jinsli, savatça töpgul hosil qiladi. Q.larning yoş ildizlarida uçraydigan inulin moddasi (oşlovçi modda hamda efir moyi ham mavjud) xalq tabobatida terlatuvçi, siydik haydovçi vosita. Çorvaçilikda yemxaşak sifatida işlatiladi. Taşlandiq (zax va soya) yerlarda, yöl yoqalarida ösadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАРИҚИЗ — мураккабгулдошлар оиласига мансуб икки йиллик бегона ўглар туркуми. Евросиёнинг мўътадил икдимли минтақаларида 10 тури маълум. Ўзбекистонда учрайдиган бир йиллик яланғоч уруғли Қ. тури (А.1ею$регтшп ]ххг е1. 8ег§.)нинг пояси тик, олабула қиррали, хира қизғиш, сербарг. Бўйи 60—150 см, барглари йирик, бандли, усти яшил, ости кулранг момиқ тукли. Илдиз олди баргларининг бўйи 50 см гача, юраксимон. Ўрама барглари учи бигизсимон. Гуллари тўқ қизил найсимон, икки жинсли, саватча тўпгул ҳосил қилади. Қ.ларнинг ёш илдизларида учрайдиган инулин моддаси (ошловчи модда ҳамда эфир мойи ҳам мавжуд) халқ табобатида терлатувчи, сийдик ҳайдовчи восита. Чорвачиликда емхашак сифатида ишлатилади. Ташландиқ (зах ва соя) ерларда, йўл ёқаларида ўсади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.