Qarnob çöli
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 71-b. — ziyouz.com
Qarnob çöli — Zarafşon daryosi örta oqimining çap sohilidagi tölqinsimon tekislik. Samarqand va Navoiy viloyatlari hududlarida. Ğarbdan şarqqa 120 km ga çözilgan. Örtaça eni 40—50 km. Örtaça bal. 300 m (markaziy qismida 350 m, şarqiy qismida 450 m).
Yer yuzasi tekislik. Janubiy şarqsan şim.ğarbga bir neça qator tepalar çözilgan. Ular bir biridan quruq soylar bilan ajralgan. Qator tepalar şim. da Ziyovuddin va Zirabuloq toğlariga tutaşadi. Çöl ğarb tomon pasayib Toşloqqum va Uçqum çöllariga qöşilib ketadi. Iqlimi quruq va keskin kontinental. Örtaça yillik t-ra 16°. Yanv. oyining örtaça t-rasi —15°, —20°. Iyul oyida 40—45° ga yetadi. Yillik yoğin örtaça 165 mm. Q v. da oç tusli böz, bözqönğir tusli taqir, şörxok, qum va qumoq tuproqlar keng tarqalgan. Ösimliklardan qumli va qumoq yerlarda şuvoq, selin, oq saksovul kabi galofitlar ösadi, taqirlarda siyrak şöralar uçraydi. Bahorda çölni efemerlar qoplab oladi. Q.ç.dan yil davomida qoraköl qöylarni boqiş uçun yaylov sifatida foydalaniladi. Tabiiy yaylovlarda piçanning örtaça hosildorligini oşiriş uçun 10,5 ming ga maydonda saksovulzordan iborat sun'iy yaylovlar vujudga kelgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАРНОБ ЧЎЛИ — Зарафшон дарёси ўрта оқимининг чап соҳилидаги тўлқинсимон текислик. Самарқанд ва Навоий вилоятлари ҳудудларида. Ғарбдан шарққа 120 км га чўзилган. Ўртача эни 40—50 км. Ўртача бал. 300 м (марказий қисмида 350 м, шарқий қисмида 450 м).
Ер юзаси текислик. Жанубий шарқцан шим.ғарбга бир неча қатор тепалар чўзилган. Улар бир биридан қуруқ сойлар билан ажралган. Қатор тепалар шим. да Зиёвуддин ва Зирабулоқ тоғларига туташади. Чўл ғарб томон пасайиб Тошлоққум ва Учқум чўлларига қўшилиб кетади. Иқлими қуруқ ва кескин континентал. Ўртача йиллик т-ра 16°. Янв. ойининг ўртача т-раси —15°, —20°. Июль ойида 40—45° га етади. Йиллик ёғин ўртача 165 мм. Қ в. да оч тусли бўз, бўзқўнғир тусли тақир, шўрхок, қум ва қумоқ тупроқлар кенг тарқалган. Ўсимликлардан қумли ва қумоқ ерларда шувоқ, селин, оқ саксовул каби галофитлар ўсади, тақирларда сийрак шўралар учрайди. Баҳорда чўлни эфемерлар қоплаб олади. Қ.ч.дан йил давомида қоракўл қўйларни боқиш учун яйлов сифатида фойдаланилади. Табиий яйловларда пичаннинг ўртача ҳосилдорлигини ошириш учун 10,5 минг га майдонда саксовулзордан иборат сунъий яйловлар вужудга келган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.