Qarqunoqlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 80–81-b. — ziyouz.com
Qarqunoqlar — çumçuqsimonlar turkumiga mansub sayroqi quşlar oilasi. Uz. 16—36 sm. Tumşuği ikki yondan siqilgan, uçi yirtqiç quşlarniki singari ilmoqqa öxşaş qayrilgan. Dumi uzun, ingiçka. 12 uruği, 72 turi ma'lum. Şim. Amerika, Yevropa, Afrika va Osiyoda tarqalgan. Butalar va siyrak daraxtlar ösadigan joylarda, yalangliklarda yaşaydi. Haşarotlar va mayda umurtqali hayvonlar bilan oziqdanadi. Boşqa quşlarning ovoziga taqlid qila oladi. Daraxt va butalarga uya quradi. Ayrim turlari öz öljasini mayda butoqlarga qadab qöyib, oziq ğamlaydi. Özbekistonda Q.ning 4 turi tarqalgan. Qora peşona Q. (. gşpog) toğ etaklarida, uzun dumli Q. (. 8spasp) Zarafşon, Surxondaryo, Qaşqadaryoning örta oqimi va Sirdaryoning yuqori oqimida; olatönğiz (. sşŞiz) va kulrang, ya'ni katta Q. quşlar uçib ötişi davrida uçraydi. Zararkunanda haşarotlarni qirib foyda keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАРҚУНОҚЛАР — чумчуқсимонлар туркумига мансуб сайроқи қушлар оиласи. Уз. 16—36 см. Тумшуғи икки ёндан сиқилган, учи йиртқич қушларники сингари илмоққа ўхшаш қайрилган. Думи узун, ингичка. 12 уруғи, 72 тури маълум. Шим. Америка, Европа, Африка ва Осиёда тарқалган. Буталар ва сийрак дарахтлар ўсадиган жойларда, ялангликларда яшайди. Ҳашаротлар ва майда умуртқали ҳайвонлар билан озиқданади. Бошқа қушларнинг овозига тақлид қила олади. Дарахт ва буталарга уя қуради. Айрим турлари ўз ўлжасини майда бутоқларга қадаб қўйиб, озиқ ғамлайди. Ўзбекистонда Қ.нинг 4 тури тарқалган. Қора пешона Қ. (Ь. гшпог) тоғ этакларида, узун думли Қ. (Ь. 8спасп) Зарафшон, Сурхондарё, Қашқадарёнинг ўрта оқими ва Сирдарёнинг юқори оқимида; олатўнғиз (Ь. сшШиз) ва кулранг, яъни катта Қ. қушлар учиб ўтиши даврида учрайди. Зараркунанда ҳашаротларни қириб фойда келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.