Qaşqadaryo arxeologiktopografik ekspeditsiyasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95-b. — ziyouz.com
Qaşqadaryo arxeologiktopografik ekspeditsiyasi (QATE), Keş arxeologiktopografik ekspeditsiyasi — Qaşqadaryo vohasidagi tarixiyarxeologik yodgorliklarni örganiş, tarixiy davrlarni örganiş hamda arxeologik materiallar töplaş maqsadida taşkil etilgan ilmiy ekspeditsiya (1963). QATEga 196386 yillar M.Ye. Masson, 1986—93 yillar Z.I.Usmonova, 1993—98 yillar A.S.Sa'dullayev va 1999 yildan R.X.Sulaymonov rahbarlik qilmoqda. QATE tomonidan hozirgaça Qaşqadaryo vohasidagi 600 dan ortiq turli tarixiy davrlarga mansub yodgorliklar örganilib çiqildi. Ular içida Janubiy Suğdning yirik şahar markazlari (Uzunqir, Kitob, Şahrisabz, Naxşab, Nasaf, Qarşi), qadimiy ötroq dehqonçilik makonlari, qadimiy davr va örta asr savdo yöllari, hunarmandçilik ustaxonalari, me'morlik yodgorliklari, mudofaa inşootlari va qörğonlari (Örta qörğon, Yangiqörğon, Çim mudofaa devori va boşqalar) bor. QATE faoliyati davomida ilk temir davridan 20-asr boşlarigaça bölgan katta tarixiy davr tarixi va arxeologiyasining dolzarb masalalari qamrab olindi.
QATE tomonidan Qaşqadaryo vohasida olib borilgan tarixiyarxeologik tadqiqotlar natijalari «Stoliçnme goroda v nizovyax Kaşkadari s drevneyşix vremyon», «Goroda yujnogo Sogda v VIII—XII vv.», «Örta Osiyoning qadimgi davr va örta asrlar arxeologiyasi» (töplam), «Qadimgi Özbekiston ilk yozma manbalarda», «Qadimgi Örta Osiyo tarixi», «Qadimgi Keş — Şahrisabz tarixidan lavhalar» (monografiya), «Örta Osiyo arxeologiyasi», Şahrisabz. Ming yilliklar merosi» (yubiley albomi) kabi ilmiy va ilmiy ommabop asarlarda öz aksini topdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАШҚАДАРЁ АРХЕОЛОГИКТОПОГРАФИК ЭКСПЕДИЦИЯСИ (ҚАТЭ), Кеш археологиктопографик экспедицияси — Қашқадарё воҳасидаги тарихийархеологик ёдгорликларни ўрганиш, тарихий даврларни ўрганиш ҳамда археологик материаллар тўплаш мақсадида ташкил этилган илмий экспедиция (1963). ҚАТЭга 196386 йиллар М.Е. Массон, 1986—93 йиллар З.И.Усмонова, 1993—98 йиллар А.С.Саъдуллаев ва 1999 йилдан Р.Х.Сулаймонов раҳбарлик қилмоқда. ҚАТЭ томонидан ҳозиргача Қашқадарё воҳасидаги 600 дан ортиқ турли тарихий даврларга мансуб ёдгорликлар ўрганилиб чиқилди. Улар ичида Жанубий Суғднинг йирик шаҳар марказлари (Узунқир, Китоб, Шаҳрисабз, Нахшаб, Насаф, Қарши), қадимий ўтроқ деҳқончилик маконлари, қадимий давр ва ўрта аср савдо йўллари, ҳунармандчилик устахоналари, меъморлик ёдгорликлари, мудофаа иншоотлари ва қўрғонлари (Ўрта қўрғон, Янгиқўрғон, Чим мудофаа девори ва бошқалар) бор. ҚАТЭ фаолияти давомида илк темир давридан 20-аср бошларигача бўлган катта тарихий давр тарихи ва археологиясининг долзарб масалалари қамраб олинди.
ҚАТЭ томонидан Қашқадарё воҳасида олиб борилган тарихийархеологик тадқиқотлар натижалари «Столичнме города в низовьях Кашкадарьи с древнейших времён», «Города южного Согда в VIII—XII вв.», «Ўрта Осиёнинг қадимги давр ва ўрта асрлар археологияси» (тўплам), «Қадимги Ўзбекистон илк ёзма манбаларда», «Қадимги Ўрта Осиё тарихи», «Қадимги Кеш — Шаҳрисабз тарихидан лавҳалар» (монография), «Ўрта Осиё археологияси», Шаҳрисабз. Минг йилликлар мероси» (юбилей альбоми) каби илмий ва илмий оммабоп асарларда ўз аксини топди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.