Qatlam bosimi

Qatlam bosimi — neft uyumidagi suyuklik va gaz bosimi. Q.b. neftli, gazli va suvli qatlamlar energiyasini ifodalaydigan eng muhim belgi (parametr)dir; bu bosim qatlam qazilgunça köpgina gidrostatik bosim (qatlam balandligiga teng suv ustuni bosimi)ga taxm. teng böladi. Q.b. meyoriy va anomaliya holida bölişi mumkin. Meyoriy Q.b. qatlamning joylaşiş çuqurligi bilan uzviy boğliq bölib, bu bosim çuqurlikning har 10 metrida taxm. 0,1 Mn/m2 oşadi. Gidrostatik bosimdan sezilarli darajada farq qiladigan bosim anomaliyali bosim deyiladi. Neft va gaz konlarida Q.6., asosan, gidrostatik, geostatik (toğ jinslarining ustki qatlamlari massasi ta'sirida), geotexnik (tektonik jarayonlar ta'sirida) bosimlar, turli bosimli qatlamlar orasidagi yöllar, suvlar va jinslarning kimyoviy ta'siri, şuningdek, ğovak (ötkazuvçan) qatlamlarning ikkilamçi sementlanişi oqibatida hosil böladi va özgaradi. Burği quduqlari özlaştirilayotganda, ularning zaboylari (tubi) atrofida past bosim hosil böladi. Qatlam qazilayotganda tegişli çoralar körilmasa Q.b. pasayadi. Qatlamning turli nuqtalaridagi Q.b.ni qiyoslaş uçun muayyan bitta tekislikda deb tasavvur qilinadi. Bunday tekislik sifatida, odatda, şartli ravişda qatlamdagi suvneft kontaktining dastlabki holati olinadi. Kon qaziş jarayonida Qb.ning özgarişi doimiy qayd qilib boriladi. Bu esa, qatlamda sodir bölayotgan özgarişlarni aniqlaş va kondagi işlarni nazorat qilib turişga imkon beradi. Burği quduqlaridagi Q.b. monometrlar yordamida ölçanadi.