Qavariş
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 3-b. — ziyouz.com
Qavariş — turli mexanik ta'sirlar natijasida badanning biror sohasi terisiga şikast yetişi. Köpinça oyoq barmoqlari va tovon qavaradi. Oyoq terlaşi, poyabzalni notöğri tanlaş, teri parvarişiga rioya qilmaslik va boşqalar Qga sabab böladi. Q qöl kaftida (yer çopganda va boşqalar xil jismoniy mehnat qilganda), qöltiq osti va böyinda (qattiq yoqali, kraxmallangan, çoklari notekis iç kiyim kiyiş oqibatida) ham uçraşi mumkin. Qavargan joy açişib oğriydi, doim namlanib turadi, terisi şilinib qizaradi, bir oz şişadi, sönfa içida suyuqlik töla pufakça (suvli qadoq) hosil böladi, keyinçalik pufakça yorilib, yuza yaraga aylanadi; şu joy terisi suvlanib turadi. Qavargan joyni kaliy permanganatning nimrang eritmasi bilan yuviş yoki vanna qiliş, sönfa avaylab artiş; pufakçalar paydo bölsa, brilliant yaşili yoki metilen köki surtib, steril boğlov qöyiş zarur. Qavargan joy katta bölsa yoki u yiring boylasa, darhol vraçga uçraşiş lozim. Agar Q.ning oldi olinmasa, teri içiga mikroblar ötib, terining yiringli kasalliklari yuzaga kelişi mumkin. Q.ning oldini olişda oyoqqa mos poyabzal tanlaş, köp terlaşni davolaş, iç kiyimlarni tez-tez almaştirib turiş, terini töfi parvariş qiliş alohida ahamiyatga ega. Jismoniy iş qilganda (xaskaş, bel, ketmon bilan işlaganda) qölqop kiyib oliş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАВАРИШ — турли механик таъсирлар натижасида баданнинг бирор соҳаси терисига шикаст етиши. Кўпинча оёқ бармоқлари ва товон қаваради. Оёқ терлаши, пойабзални нотўғри танлаш, тери парваришига риоя қилмаслик ва бошқалар Қга сабаб бўлади. Қ қўл кафтида (ер чопганда ва бошқалар хил жисмоний меҳнат қилганда), қўлтиқ ости ва бўйинда (қаттиқ ёқали, крахмалланган, чоклари нотекис ич кийим кийиш оқибатида) ҳам учраши мумкин. Қаварган жой ачишиб оғрийди, доим намланиб туради, териси шилиниб қизаради, бир оз шишади, сўнфа ичида суюқлик тўла пуфакча (сувли қадоқ) ҳосил бўлади, кейинчалик пуфакча ёрилиб, юза ярага айланади; шу жой териси сувланиб туради. Қаварган жойни калий перманганатнинг нимранг эритмаси билан ювиш ёки ванна қилиш, сўнфа авайлаб артиш; пуфакчалар пайдо бўлса, бриллиант яшили ёки метилен кўки суртиб, стерил боғлов қўйиш зарур. Қаварган жой катта бўлса ёки у йиринг бойласа, дарҳол врачга учрашиш лозим. Агар Қ.нинг олди олинмаса, тери ичига микроблар ўтиб, терининг йирингли касалликлари юзага келиши мумкин. Қ.нинг олдини олишда оёққа мос пойабзал танлаш, кўп терлашни даволаш, ич кийимларни тез-тез алмаштириб туриш, терини тўфи парвариш қилиш алоҳида аҳамиятга эга. Жисмоний иш қилганда (хаскаш, бел, кетмон билан ишлаганда) қўлқоп кийиб олиш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.