Qavs

Qavs (arab. — yoy, egilgan narsa) — özbek tilida keng qöllanadigan, ikki elementli (qöşaloq), asosan, gap örtasida va oxirida işlatiladigan çegaralovçi tiniş belgisi. Oçiluvçi va yopiluvçi qismlardan iborat. Dastlab u «Turkiston viloyatining gazeti»da 1873 yildan qöllangan, keyinçalik boşqa gaz., jur. va kitoblarda ham işlatila boşlagan. Hoz. yozuvda asosan 2 xil şaklda işlatiladi: a) odatdagi Q. () asosiy meyor hisoblanib, barça yozuv şakllarida uçraydi; b) örta Q. yoki katta Q. — [] va {} matematika, geometriya, kimyo va boşqalar fanlarda, şuningdek, Q. içida Q. keladigan holatda uçraydi. Xususan, mat.da bu belgi amallarning bajarilişi tartibini belgilaş uçun işlatiladi. Mas, (5,2+4,8):0,5 (oldin qavs içidagi amal bajariladi). Q.ning yopiluvçi (ikkinçi) qismi ba'zan yozma nutqda ketmaket keluvçi, sanaluvçi fikrlar, ta'riflarni raqamlaşda (raqam yoki harf bilan) yakka, mustaqil holda ham qöllanişi mumkin.

Hoz. özbek tilida quyidagilar Q.ga olinadi: a) kiritma konstruksiyalar (kiritma söz, kiritma birikma, kiritma gaplar); b) remarkalar; v) sitata yoki misollarning manbalari; g) tuşuntiriş, izoh, uqtiriş ma'nosidagi söz, birikma va gaplar, şuningdek, gaz. va jur.lardagi «davomi bor», «boşi 3betda» kabilar ham Q.ga olinadi; d) sitatadagi biror söz yoki jumlaga muallifning turli munosabatini bildiruvçi söroq, undov belgilari, şuningdek, muallif tomonidan sitataga kiritilgan gaplar. Q.ga olingan qism asosiy gap (matn) bilan bevosita yoki bilvosita aloqador böladi.