Qayroq
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 22–23-b. — ziyouz.com
Qayroq — jismi sadolanuvçi (idiofon) urma çolğu. Özbek, tojik, uyğur va boşqalar Şarq xalqlarida tarqalgan. Asosan, raqqos(a), dorboz, yoğoçoyoq öyinçilar tomonidan qöllaniladi. Q. ikki juft silliq yupqa toşdan iborat. Xorazmda Q.ni toş va metall bölaklari taşkil etişi mumkin. Ijroçi har bir qöliga bir juftdan Q. olib ularni bir-biriga urib sadolantiradi. Q.da raqs harakatlariga mos turli usullar (köpinça «rez») hosil qilinadi. Buxoroda «Qayroqbozi», Xorazmda «Orazibon», «NorimNorim» kabi Q. jörligida ijro etiladigan raqslar maşhur. Ispaniya, Italiya, Lotin Amerika xalqlarida keng tarqalgan (hozirda, simfonik orkestr va ba'zi ansambllar tarkibiga kirgan) kastanetalar Q.ga yaqin. U kiçik qoşiqsimon, yapaloq bölib, qattiq yogoç yoki plastmassadan yasaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАЙРОҚ — жисми садоланувчи (идиофон) урма чолғу. Ўзбек, тожик, уйғур ва бошқалар Шарқ халқларида тарқалган. Асосан, раққос(а), дорбоз, ёғочоёқ ўйинчилар томонидан қўлланилади. Қ. икки жуфт силлиқ юпқа тошдан иборат. Хоразмда Қ.ни тош ва металл бўлаклари ташкил этиши мумкин. Ижрочи ҳар бир қўлига бир жуфтдан Қ. олиб уларни бир-бирига уриб садолантиради. Қ.да рақс ҳаракатларига мос турли усуллар (кўпинча «рез») ҳосил қилинади. Бухорода «Қайроқбози», Хоразмда «Оразибон», «НоримНорим» каби Қ. жўрлигида ижро этиладиган рақслар машҳур. Испания, Италия, Лотин Америка халқларида кенг тарқалган (ҳозирда, симфоник оркестр ва баъзи ансамбллар таркибига кирган) кастанеьталар Қ.га яқин. У кичик қошиқсимон, япалоқ бўлиб, қаттиқ ёгоч ёки пластмассадан ясалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.