Qayroqqum madaniyati
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 24-b. — ziyouz.com
Qayroqqum madaniyati — jez davri arxeologik madaniyati (mil. av. 2-ming yillikning 2-yarmi — mil. av. 6—3-asrlar). Farğona va Zarafşon vodiylari hamda Toşkent vohasida tarqalgan. Xöjand (Tojikiston) yaqinidagi Qayroqqum mavzei nomidan olingan. Bölajak Qayroqqum suv ombori örnida A.P. Okladnikov, B.A. Litvinskiy, V.A.Ranovlar tomonidan Q.m.ga oid manzilgohlar topilgan (1954). Q.m. yodgorliklari Andronovo madaniyati va Tozaboğyop madaniyati yodgorliklari bilan öxşaş bölib, şu bilan birga Farğonadagi Çust madaniyati va jan.dagi dehqonçilik madaniyatlari bilan mustahkam aloqada bölgan. Qayroqqumdan turar joy qoldiqçari, toş öçoklar, jez va misdan yasalgan rözğor buyumlari va jangovar qurollar, sopol idişlar, bolta, piçoq, teşa, öqyoylar, paykonlar, qarmoqlar köplab topilgan. Aholi dehqonçilik va çorvaçilik bilan şuğullangan. Konçilik va metall eritiş rivojlangan. Sopol idişlar qölda yasalib, dağal işlov berilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАЙРОҚҚУМ МАДАНИЯТИ — жез даври археологик маданияти (мил. ав. 2-минг йилликнинг 2-ярми — мил. ав. 6—3-асрлар). Фарғона ва Зарафшон водийлари ҳамда Тошкент воҳасида тарқалган. Хўжанд (Тожикистон) яқинидаги Қайроққум мавзеи номидан олинган. Бўлажак Қайроққум сув омбори ўрнида А.П. Окладников, Б.А. Литвинский, В.А.Рановлар томонидан Қ.м.га оид манзилгоҳлар топилган (1954). Қ.м. ёдгорликлари Андроново маданияти ва Тозабоғёп маданияти ёдгорликлари билан ўхшаш бўлиб, шу билан бирга Фарғонадаги Чуст маданияти ва жан.даги деҳқончилик маданиятлари билан мустаҳкам алоқада бўлган. Қайроққумдан турар жой қолдиқчари, тош ўчоклар, жез ва мисдан ясалган рўзғор буюмлари ва жанговар қуроллар, сопол идишлар, болта, пичоқ, теша, ўқёйлар, пайконлар, қармоқлар кўплаб топилган. Аҳоли деҳқончилик ва чорвачилик билан шуғулланган. Кончилик ва металл эритиш ривожланган. Сопол идишлар қўлда ясалиб, дағал ишлов берилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.