Qayroqqum zilzilasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 23–24-b. — ziyouz.com
Qayroqqum zilzilasi — 1985 yil 13oktyabrda Namangan seysmogen zonasining jan.ğarbida joylaşgan Qayroqqum suv ombori yonida sodir bölgan. Epitsentrda zilzila kuçi 8 ball, magnitudasi 6,1 ni taşkil qilgan. Zilziladan suv ombori töğoni zarar körmagan, lekin Xöjand şahriga va uning atrofidagi qişloqlarga katta zarar yetgan. Hoz. zamon tektonik harakatlari natijasida Digmay, Oqçon va Ruhan adirlarida ösib borayotgan yoş antiklinal strukturalarning Qurama toğlari tomonidagi kuçlanişlar bosimi ta'sirida yer ostidagi neogen davri tuzgipsli (3000 m) qatlamlarning uzilmalar böiiça goh pastga, goh yuqoriga siljişi yer qimirlaşiga sabab bölgan. Bunday siljişlar 7 km çuqurlikda kuzatilgan. Odatda, tuzgipsli qatlamlarda seysmik tölqinlar tarqalişi ança sust keçadi, şuning uçun bunday joylarda zilzilalarning qaytalanişi (afterşoklar) kam böladi. Bu jarayon 1967 yildagi 7 balli Supatoğ zylzilasi paytida ham kuzatilgan. Zilzila kuçi Bekobodda 6—7 ball, Aştda 6 ball, Olmaliqda 5 ball, Isfara va Qöqonda 3—4 ball bilan sezilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАЙРОҚҚУМ ЗИЛЗИЛАСИ — 1985 йил 13октябрда Наманган сейсмоген зонасининг жан.ғарбида жойлашган Қайроққум сув омбори ёнида содир бўлган. Эпицентрда зилзила кучи 8 балл, магнитудаси 6,1 ни ташкил қилган. Зилзиладан сув омбори тўғони зарар кўрмаган, лекин Хўжанд шаҳрига ва унинг атрофидаги қишлоқларга катта зарар етган. Ҳоз. замон тектоник ҳаракатлари натижасида Дигмай, Оқчон ва Руҳан адирларида ўсиб бораётган ёш антиклиналь структураларнинг Қурама тоғлари томонидаги кучланишлар босими таъсирида ер остидаги неоген даври тузгипсли (3000 м) қатламларнинг узилмалар бўиича гоҳ пастга, гоҳ юқорига силжиши ер қимирлашига сабаб бўлган. Бундай силжишлар 7 км чуқурликда кузатилган. Одатда, тузгипсли қатламларда сейсмик тўлқинлар тарқалиши анча суст кечади, шунинг учун бундай жойларда зилзилаларнинг қайталаниши (афтершоклар) кам бўлади. Бу жараён 1967 йилдаги 7 балли Супатоғ зйлзиласи пайтида ҳам кузатилган. Зилзила кучи Бекободда 6—7 балл, Аштда 6 балл, Олмалиқда 5 балл, Исфара ва Қўқонда 3—4 балл билан сезилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.