Qayta quriş
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 25-b. — ziyouz.com
Qayta quriş — 20-asrning 80-y.lari örtalarida keng iste'molga kirgan tuşunça; SSSRda totalitar tizimni isloh yöli bilan özgartirişga qaratilgan harakatni anglatgan. Q.q. siyosatining maqsadi va vazifasi mamlakatda töplanib qolgan ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, madaniy va mafkuraviy sohalardagi muammolarni «qayta quriş» yöli bilan hal etişdan iborat bölgan. M.S.Gorbaçyov boşçiligida KPSS rahbariyatining bir qismi tomonidan boşlangan bu siyosat mamlakat hayoti va umuman jahonda ma'lum özgarişlar sodir bölişiga olib keldi (oşkoralik, siyosiy plyuralizm, «sovuq uruş»ning tugaşi va h.k.). Q.q.niamalga oşirişdagi qarama-qarşilik va noizçilliklar natijasida 80-y.larning oxiri — 90-y.larning boşidan mamlakat hayotining barça sohalarida böhronlar kuçayib ketdi. Bunga şu davrda turli respublikalarda bölib ötgan siyosiy voqealar, milliy nizolarning ayrim joylarda ixtilofli tus olişi misol böladi.
Q.q. sobiq SSSRda töplanib qolgan muammolarni töla hal etişga xizmat qilmadi. Mustaqillik, demokratiya va erkinlik ğoyalariga töğri kelmaganligi tufayli ham amaliy samara bermadi. Oxir oqibatda KPSS ning halokati va SSSR ning tugaşiga muayyan turtki böldi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАЙТА ҚУРИШ — 20-асрнинг 80-й.лари ўрталарида кенг истеъмолга кирган тушунча; СССРда тоталитар тизимни ислоҳ йўли билан ўзгартиришга қаратилган ҳаракатни англатган. Қ.қ. сиёсатининг мақсади ва вазифаси мамлакатда тўпланиб қолган ижтимоий-сиёсий, иқтисодий, маданий ва мафкуравий соҳалардаги муаммоларни «қайта қуриш» йўли билан ҳал этишдан иборат бўлган. М.С.Горбачёв бошчилигида КПСС раҳбариятининг бир қисми томонидан бошланган бу сиёсат мамлакат ҳаёти ва умуман жаҳонда маълум ўзгаришлар содир бўлишига олиб келди (ошкоралик, сиёсий плюрализм, «совуқ уруш»нинг тугаши ва ҳ.к.). Қ.қ.ниамалга оширишдаги қарама-қаршилик ва ноизчилликлар натижасида 80-й.ларнинг охири — 90-й.ларнинг бошидан мамлакат ҳаётининг барча соҳаларида бўҳронлар кучайиб кетди. Бунга шу даврда турли республикаларда бўлиб ўтган сиёсий воқеалар, миллий низоларнинг айрим жойларда ихтилофли тус олиши мисол бўлади.
Қ.қ. собиқ СССРда тўпланиб қолган муаммоларни тўла ҳал этишга хизмат қилмади. Мустақиллик, демократия ва эркинлик ғояларига тўғри келмаганлиги туфайли ҳам амалий самара бермади. Охир оқибатда КПСС нинг ҳалокати ва СССР нинг тугашига муайян туртки бўлди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.