Qayum Nosiriy
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 107-b. — ziyouz.com
Qayum Nosiriy (taxallusi; asl ism-şarifi Ğabdulqayum Ğabdennosiroviç Nosirov) [1825.2(14). 2, hoz. Tataristonning Zelenodolsk tumani — 1902.20.8(2.9), Qozon] tatar yozuvçisi, olim va ma'rifatparvar. 1841 — 55 yillarda Qozon madrasasida ta'lim olgan. 1855 yildan rus ruhoniylari bilim yurtida tatar tilidan dars bergan. Qozon untida erkin tinglovçi. 1871—76 yillarda Qozonda 1rustatar maktabini oçib, unda öqituvçilik qilgan. «Sintaksis» va bolalar uçun tabiat hodisalari haqidagi «Böş vaqglarda» asarlari 1860 yil yozilgan. Tatar tilining ilmiy grammatikasini, töğri yoziş qoidalari, matematika, geogr., tarix va boşqalar böyiça darsliklar tuzgan va naşr ettirgan. «Qozon tatarlarining e'tiqodi va urf-odatlari...» (1880), «Qozon tatarlarining xalq adabiyoti namunalari» (1896), «Qozon tatarlari ertaklarini boşqa xalqlar ertaklari bilan soliştiriş» (1900) kitoblari naşr etilgan. «Tatarça—rusça luğati»ni tuzgan. Q.N. ning ma'rifatparvarlik ğoyalari va nasriy asarlari tatar adabiyotining şakllanişi va rivojlanişida muhim ahamiyat kasb etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАЮМ НОСИРИЙ (тахаллуси; асл исм-шарифи Ғабдулқаюм Ғабденносирович Носиров) [1825.2(14). 2, ҳоз. Татаристоннинг Зеленодольск тумани — 1902.20.8(2.9), Қозон] татар ёзувчиси, олим ва маърифатпарвар. 1841 — 55 йилларда Қозон мадрасасида таълим олган. 1855 йилдан рус руҳонийлари билим юртида татар тилидан дарс берган. Қозон унтида эркин тингловчи. 1871—76 йилларда Қозонда 1рустатар мактабини очиб, унда ўқитувчилик қилган. «Синтаксис» ва болалар учун табиат ҳодисалари ҳақидаги «Бўш вақгларда» асарлари 1860 йил ёзилган. Татар тилининг илмий грамматикасини, тўғри ёзиш қоидалари, математика, геогр., тарих ва бошқалар бўйича дарсликлар тузган ва нашр эттирган. «Қозон татарларининг эътиқоди ва урф-одатлари...» (1880), «Қозон татарларининг халқ адабиёти намуналари» (1896), «Қозон татарлари эртакларини бошқа халқлар эртаклари билан солиштириш» (1900) китоблари нашр этилган. «Татарча—русча луғати»ни тузган. Қ.Н. нинг маърифатпарварлик ғоялари ва насрий асарлари татар адабиётининг шаклланиши ва ривожланишида муҳим аҳамият касб этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.