Qazğantov koni
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 18-b. — ziyouz.com
Qazğantov koni — Sulton Uvays tizmasining markaziy qismida (Qad. Xorazm) joylaşgan qadimiy talk koni. Kon hududida qiya ştolnya va şurflar, karyersimon öra va çuqurlar bölib, ular talkli jinslar köp bölgan zonalar böylab 5—10 m çuqurlikkaça — grunt suvlari sathigaça qazilgan. Kovlangan joylar yonida qadimiy konçilar yaşagan toş uylarning qoldiqlari saqlangan; sopol buyumlar, tangalar ham topilgan. Şu topilmalarga köra kon 10, 12—14-asrlarga oid deb hisoblanadi. Bu davrda Örta Osiyoda talkdan işlangan buyumlar keng tarqalgan. qadimiyda talkli jinslar olovbardoş va oson işlanadigan material sifatida yuqori baholangan.
Talkdan qozon va boşqalar idişlar yasaşda foydalanilgan. Örta asr olimlari Maqdisiy, Beruniy va boşqalar asarlarida körsatilişiça, Xorazm talk qazib olinadigan markazlardan biri bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАЗҒАНТОВ КОНИ — Султон Увайс тизмасининг марказий қисмида (Қад. Хоразм) жойлашган қадимий тальк кони. Кон ҳудудида қия штольня ва шурфлар, карьерсимон ўра ва чуқурлар бўлиб, улар талькли жинслар кўп бўлган зоналар бўйлаб 5—10 м чуқурликкача — грунт сувлари сатҳигача қазилган. Ковланган жойлар ёнида қадимий кончилар яшаган тош уйларнинг қолдиқлари сақланган; сопол буюмлар, тангалар ҳам топилган. Шу топилмаларга кўра кон 10, 12—14-асрларга оид деб ҳисобланади. Бу даврда Ўрта Осиёда талькдан ишланган буюмлар кенг тарқалган. қадимийда талькли жинслар оловбардош ва осон ишланадиган материал сифатида юқори баҳоланган.
Талькдан қозон ва бошқалар идишлар ясашда фойдаланилган. Ўрта аср олимлари Мақдисий, Беруний ва бошқалар асарларида кўрсатилишича, Хоразм тальк қазиб олинадиган марказлардан бири бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.