Qiliç
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 146–147-b. — ziyouz.com
Qiliç — çopiş yoki sançiş bilan yovga şikast yetkazadigan tiğli qurol. Birinçi bor qad. turkiy Urxun-Yenisey bitiklarida qayd etiladi. Dastlabki Q. xanjarsimon bölib, uçi ötkir, 2 tiğli qilib yasalgan. Q. dastasidan uşlaganda qöl tiğ tomonga ötib ketmasligi uçun dasta bilan tiğ ajratib qöyilgan. Q.ning qad. turlari suyakdan yasalgan, sirtiga çaqmoqtoşlar qoplangan va u faqat sançiş uçun yaroqli bölgan. Keyinçalik jez va temirdan tayyorlangan Q. ham sançiş, ham çopiş uçun xizmat qilgan. 6—7-a.larda Şarq mamlakatlarida bir tomonlama tiğli egri Q. yasalgan. Uning uz. 80—90 sm, eni 3—3,5 sm bölib, qinda saqlangan. Ma'danga işlov berişning rivojlanişi oqibatida Q, sifati ham oşib borgan. Şarq davlatlarida Damaşq pölatidan işlangan Q., Isfahon Q.i şuhrat qozongan. Hukmdorlar, laşkarboşilar, beklar va bahodirlar uçun yasalgan Q.lar oltin, kumuş va qimmatbaho toşlar bilan ziynatlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚИЛИЧ — чопиш ёки санчиш билан ёвга шикаст етказадиган тиғли қурол. Биринчи бор қад. туркий Урхун-Енисей битикларида қайд этилади. Дастлабки Қ. ханжарсимон бўлиб, учи ўткир, 2 тиғли қилиб ясалган. Қ. дастасидан ушлаганда қўл тиғ томонга ўтиб кетмаслиги учун даста билан тиғ ажратиб қўйилган. Қ.нинг қад. турлари суякдан ясалган, сиртига чақмоқтошлар қопланган ва у фақат санчиш учун яроқли бўлган. Кейинчалик жез ва темирдан тайёрланган Қ. ҳам санчиш, ҳам чопиш учун хизмат қилган. 6—7-а.ларда Шарқ мамлакатларида бир томонлама тиғли эгри Қ. ясалган. Унинг уз. 80—90 см, эни 3—3,5 см бўлиб, қинда сақланган. Маъданга ишлов беришнинг ривожланиши оқибатида Қ, сифати ҳам ошиб борган. Шарқ давлатларида Дамашқ пўлатидан ишланган Қ., Исфаҳон Қ.и шуҳрат қозонган. Ҳукмдорлар, лашкарбошилар, беклар ва баҳодирлар учун ясалган Қ.лар олтин, кумуш ва қимматбаҳо тошлар билан зийнатланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.