Qirğiz tizmasi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 157–158-b. — ziyouz.com
Qirğiz tizmasi - Şimoliy Tyanşandagi tizma. Asosan, Qirğiziston hududida joylaşgan. Uning ğarbiy qismining şim. yon bağri Qozoğiston Respublikasi hududida. Uz. 380 km. Kenglik böylab ğarbda Taroz ş.dan, şarkda Çu daryosining Bööm darasigaça çözilgan. Eng baland joyi 4857 m (Ğarbiy Alamuddin çöqqisi). Q.t. kaledon burmalanişi davrida şakllangan va yangi tektonik harakatlar ta'sirida kötarilgan antiklinoriy. Paleozoy davri granit, granodiorit, porfirit, ohaktoş, konglomerat, qumtoş kabi jinslaridan tuzilgan. Şim. yon bağri qiya, jan.da Çu vodiysini öz içiga olgan. Yon bağirlarida 2500 m gaça daşt, örmonlar (qoraqarağay, arça), undan yuqoriroqda sub-alp ötloqlari bor. 3700 m balandlikdan qor va muzliklar boşlanadi (muzliklarning umumiy mayd. 223 km2). Tizmada Çu vodiysining Markaziy Tyanşan va Jan. Qirğizistonni boğlovçi bir neça dovon (Tyos-Aşuu, bal. 3586 m, Şamsi. bal. 3570 m va b.) mavjud. Tyos-Aşuu dovonidan Bişkek va Öş ş.larini boğlovçi avtomobil yöli ötgan. Termal buloqlar bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚИРҒИЗ ТИЗМАСИ - Шимолий Тяньшандаги тизма. Асосан, Қирғизистон ҳудудида жойлашган. Унинг ғарбий қисмининг шим. ён бағри Қозоғистон Республикаси ҳудудида. Уз. 380 км. Кенглик бўйлаб ғарбда Тароз ш.дан, шаркда Чу дарёсининг Бўўм дарасигача чўзилган. Энг баланд жойи 4857 м (Ғарбий Аламуддин чўққиси). Қ.т. каледон бурмаланиши даврида шаклланган ва янги тектоник ҳаракатлар таъсирида кўтарилган антиклинорий. Палеозой даври гранит, гранодиорит, порфирит, оҳактош, конгломерат, қумтош каби жинсларидан тузилган. Шим. ён бағри қия, жан.да Чу водийсини ўз ичига олган. Ён бағирларида 2500 м гача дашт, ўрмонлар (қорақарағай, арча), ундан юқорироқда суб-альп ўтлоқлари бор. 3700 м баландликдан қор ва музликлар бошланади (музликларнинг умумий майд. 223 км2). Тизмада Чу водийсининг Марказий Тяньшан ва Жан. Қирғизистонни боғловчи бир неча довон (Тёс-Ашуу, бал. 3586 м, Шамси. бал. 3570 м ва б.) мавжуд. Тёс-Ашуу довонидан Бишкек ва Ўш ш.ларини боғловчи автомобиль йўли ўтган. Термал булоқлар бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.