Qirğovulsimonlar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 168-b. — ziyouz.com
Qirğovulsimonlar — tovuqsimonlar turkumiga mansub quşlar oilasi. 165 turi ma'lum. Yevrosiyo, Amerika va Afrikada tarqalgan. Özbekistonda bedana, kaklik, ularlar va b. turlari uçraydi. Çöl, ötloq, butazor, qoyalarda, örmon va tekisliklarda yaşaydi. Q., asosan, ötroq yoki köçib yurib (faqat bedana mavsumiy) hayot keçiradi. Odatda, uyasini yerga, ba'zilari daraxtga yasaydi. 2—20 ta tuxum qöyadi. Ösimlik mahsulotlari, haşarotlar va b. umurtqasizlar bilan oziqlanadi. Q. ovlanadi. Yovvoyi tovuqlar xonaki tovuq zotlarining nasl boşidir, tovuslar xonakilaştirilgan, qirğovullar ovçilik xöjaliklarida, bedanalar fermalarda köpaytiriladi. 21 turi va 2 kenja turi Tabiatni muhofaza qiliş xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚИРҒОВУЛСИМОНЛАР — товуқсимонлар туркумига мансуб қушлар оиласи. 165 тури маълум. Евросиё, Америка ва Африкада тарқалган. Ўзбекистонда бедана, каклик, уларлар ва б. турлари учрайди. Чўл, ўтлоқ, бутазор, қояларда, ўрмон ва текисликларда яшайди. Қ., асосан, ўтроқ ёки кўчиб юриб (фақат бедана мавсумий) ҳаёт кечиради. Одатда, уясини ерга, баъзилари дарахтга ясайди. 2—20 та тухум қўяди. Ўсимлик маҳсулотлари, ҳашаротлар ва б. умуртқасизлар билан озиқланади. Қ. овланади. Ёввойи товуқлар хонаки товуқ зотларининг насл бошидир, товуслар хонакилаштирилган, қирғовуллар овчилик хўжаликларида, беданалар фермаларда кўпайтирилади. 21 тури ва 2 кенжа тури Табиатни муҳофаза қилиш халқаро иттифоқи Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.