«Qirq qiz»
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 155-b. — ziyouz.com
«Qirq qiz» — qoraqalpoq xalq qahramonlik eposi. Qoraqalpoq xalqining madaniy yodgorligi. Qurbonboy baxşi Tojiboy öğlidan yozib olingan (1939— 40). Asarda tasvirlanişiça, Olloyor boyning yagona qizi Guloyim qirq dugonasi va öz oşiği Arslon bilan Eron şohi Nodirşoh va qalmoq xoni Surtayşa hujumidan yurtini himoya qilişga otlanadi. Asar erksevarlik, vatanparvarlik va gumanizm ğoyalari bilan suğorilgan. Undagi Guloyim, Ol-tinoy, Ötbosgan, Arslon, Sarvinoz kabi obrazlarda jasurlik, vatanga sadoqat, insoniylik, duşmanga şafqatsizlik ğoyalari mujassamlaşgan. Asarning syujet çiziği Tömaris, saklar malikasi Zarina haqidagi rivoyatlarga öxşab ketadi. Asarning qölyozma nusxalari Özbekiston FA Qoraqalpoğiston filiali kutubxonasida saqlanadi. «Q.q.» özbek, turkman, qozoq, qirğiz va rus tillarida naşr qilingan. Epos haqida V.M.Jirmunskiy, Q.Maqsetov, N.Dovqorayev va b.ning tadqiqotlari bor. Asar syujeti asosida A.Halimov «Q.q.» simfonik dostonini yaratgan (1940).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ҚИРҚ ҚИЗ» — қорақалпоқ халқ қаҳрамонлик эпоси. Қорақалпоқ халқининг маданий ёдгорлиги. Қурбонбой бахши Тожибой ўғлидан ёзиб олинган (1939— 40). Асарда тасвирланишича, Оллоёр бойнинг ягона қизи Гулойим қирқ дугонаси ва ўз ошиғи Арслон билан Эрон шоҳи Нодиршоҳ ва қалмоқ хони Суртайша ҳужумидан юртини ҳимоя қилишга отланади. Асар эрксеварлик, ватанпарварлик ва гуманизм ғоялари билан суғорилган. Ундаги Гулойим, Ол-тиной, Ўтбосган, Арслон, Сарвиноз каби образларда жасурлик, ватанга садоқат, инсонийлик, душманга шафқатсизлик ғоялари мужассамлашган. Асарнинг сюжет чизиғи Тўмарис, саклар маликаси Зарина ҳақидаги ривоятларга ўхшаб кетади. Асарнинг қўлёзма нусхалари Ўзбекистон ФА Қорақалпоғистон филиали кутубхонасида сақланади. «Қ.қ.» ўзбек, туркман, қозоқ, қирғиз ва рус тилларида нашр қилинган. Эпос ҳақида В.М.Жирмунский, Қ.Мақсетов, Н.Довқораев ва б.нинг тадқиқотлари бор. Асар сюжети асосида А.Ҳалимов «Қ.қ.» симфоник достонини яратган (1940).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.