Qişloq xöjaligi geografiyasi

Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 180-b. — ziyouz.com

Qişloq xöjaligi geografiyasi — q.x.ni hududiy taşkil etiş va rivojlaniş qonuniyatlarini örganadigan fan sohasi, iqtisodiy va ijtimoiy geografiya tarmoği. turli mamlakat va rayonlar q.x.ni majmuali örganiş va başorat qiliş, tabiiy şaroit va resurslarni q.x. nuqtai nazaridan baholaşga doir tadqiqotlar olib boradi. Q.x. iqtisodiyotning tarmoği sifatida aholining q.x. mahsulotlariga, sanoatning xom aşyoga bölgan ehtiyojlarini qondirişga xizmat qiladi. Iqtisodiyotning boşqa tarmoqlaridan farq qilib, q.x. joyning agroiqlimiy resurslari bilan çambarças boğliq, şuningdek, yer q.x. işlab çiqarişida mehnat vositasi hamda predmeti hamdir. Q.x. tarmoqlarining joylaşuvi va rivojlanişiga joyning tabiiy şaroiti (asosan, relyefi va iqlimi), resurslari (yer, suv, hayvon va ösimliklari), ijtimoiy-iqtisodiy, transport, ekologik va b. omillar bevosita ta'sir körsatadi.

Q.x.g. olib boradigan tadqiqotlar yer fondi va undan foydalaniş hamda xaritalaştiriş, q.x. ekinlarining tarqalişi, agroiqtisodiy tarmoqlari va ularning korxonalarini hududiy taşkil etiş, rivojlantiriş, q.x.ni rayonlaştiriş masalalarini öz içiga oladi.

Özbekistonda çorvaçilik (Q.A. Abirqulov), agrar-sanoat majmuini (A.R.Röziyev va A.M.Sodiqov) örganiş böyiça tadqiqotlar amalga oşirilgan. Q.x.ni turli regionlar va tarmoqlar böyiça taşkil etiş muammolari bilan Z.M.Akramov, R.A.Hodiyev, T.E.Egamberdiyev, T.Tojimov, S.S.Saidkarimov, T.Jumayev, K.K.Qurbonov, Ş. Azi-mov, R.U.Usmonov va b. şuğullanganlar.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ ГЕОГРАФИЯСИ — қ.х.ни ҳудудий ташкил этиш ва ривожланиш қонуниятларини ўрганадиган фан соҳаси, иқтисодий ва ижтимоий география тармоғи. турли мамлакат ва районлар қ.х.ни мажмуали ўрганиш ва башорат қилиш, табиий шароит ва ресурсларни қ.х. нуқтаи назаридан баҳолашга доир тадқиқотлар олиб боради. Қ.х. иқтисодиётнинг тармоғи сифатида аҳолининг қ.х. маҳсулотларига, саноатнинг хом ашёга бўлган эҳтиёжларини қондиришга хизмат қилади. Иқтисодиётнинг бошқа тармоқларидан фарқ қилиб, қ.х. жойнинг агроиқлимий ресурслари билан чамбарчас боғлиқ, шунингдек, ер қ.х. ишлаб чиқаришида меҳнат воситаси ҳамда предмети ҳамдир. Қ.х. тармоқларининг жойлашуви ва ривожланишига жойнинг табиий шароити (асосан, рельефи ва иқлими), ресурслари (ер, сув, ҳайвон ва ўсимликлари), ижтимоий-иқтисодий, транспорт, экологик ва б. омиллар бевосита таъсир кўрсатади.

Қ.х.г. олиб борадиган тадқиқотлар ер фонди ва ундан фойдаланиш ҳамда хариталаштириш, қ.х. экинларининг тарқалиши, агроиқтисодий тармоқлари ва уларнинг корхоналарини ҳудудий ташкил этиш, ривожлантириш, қ.х.ни районлаштириш масалаларини ўз ичига олади.

Ўзбекистонда чорвачилик (Қ.А. Абирқулов), аграр-саноат мажмуини (А.Р.Рўзиев ва А.М.Содиқов) ўрганиш бўйича тадқиқотлар амалга оширилган. Қ.х.ни турли регионлар ва тармоқлар бўйича ташкил этиш муаммолари билан З.М.Акрамов, Р.А.Ҳодиев, Т.Э.Эгамбердиев, Т.Тожимов, С.С.Саидкаримов, Т.Жумаев, К.К.Қурбонов, Ш. Ази-мов, Р.У.Усмонов ва б. шуғулланганлар.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.