Qiyin eriydigan metallar

Qiyin eriydigan metallar QIYIN ERIYDIGAN METALLAR, qiyin suyuqlanuvçi metallar — suyuqlaniş t-rasi 1650—1700° dan yuqori bölgan metallar; 1000° dan yuqori t-rada mexanik xossalarini, puxtaligini yöqotmaydi. Q. e. m.ga titan I, vanadiy V, xrom Sg, sirkoniy 2g, niobiy N5, molibden Mo, texnetsiy Ts, ruteniy Ki, gafniy NĞ, tantal Ta, volfram XV, reniy Ke, osmiy 08, iridiy 1g, rodiy Kp metallari kiradi.

Q. e. m. atomlarining elektron tuzilişi bir-biriga yaqinligi va ularning özgaruvçan valentligi köp turda kimyoviy birikmalar olişga imkon beradi; ular qiyin suyuqlanuvçan metallsimon qattiq birikmalar hosil qiladi (q. Kukun metallurgiyasi).

Q. e. m.ning ba'zilari, mas, Sg, V, ^ ni sof holda ajratib oliş osonroq bölganligi uçun köproq tarqalgan bölsa, ba'zilari, mas, K, Ke, 1g, Ov va Ki siyrak metallardir.

Q e. m. ularning tuzlaridan qaytariş va elektroliz yöli bilan olinadi. Q. e. m. legirlovçi elementlar sifatida, sof holda, qotişmalar holida işlatiladi. Mas, Kp agressiv moddalar ta'siriga juda çidamli, mustahkamlik çegarasi 560 MN/m2, rodiy lentasi yuqori t-ra hosil qiladigan va oksidlovçi muhitda işlaydigan elektr peçlarining qizdiriş elementlari uçun işlatiladi, 60% K bilan 40% 1g qotişmasi 2300° gaça bölgan t-ralarni ölçaşda foydalaniladigan termoparalar uçun, NG elektrotexnika va radiotexnikada, gafniy karbidi esa keskiçlar, ştamp matritsalari tayyorlaşga ketadigan qattiq qotişmalarga qöşiş uçun işlatiladi va hokazo. Q. e. m.dan qotişmalarning xossalarini yaxşilovçi qöşimça sifatida, tigellar tayyorlaşda, korroziyabardoş qoplamlar uçun, turbinalar, yadro reaktorlari, elektron asboblar, raketalar, kosmik kemalar va b.da keng foydalaniladi.