Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Qiyşiq böyin

    Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 146-b. — ziyouz.com

    Qiyşiq böyin - böyin yumşoq töqimalari va muskullarining bir tomonlama tortişişi, umurtqa poğonasi böyin qismining qiyşayişi yoki kasallanişi natijasida boşning bir tomonga qiyşayib qolişi. Köpinça homilaning ona qornida notöğri rivojlanişi yoki tuğruq vaqtida bola böynining yumşoq töqimasiga şikast yetişi oqibatida paydo (tuğma Q.b.) böladi. Kişi kuyganda, jarohatlanganda, yalliğlaniş jarayonlaridan söng böyinda çandiq hosil bölganda ham böyin qiyşayib qolişi mumkin. Tuğma Q.b.da böyin bir tomonga (şikast yetgan muskul tomonga) qiyşayib qoladi, ensa öşa tomonda yelkaga yaqin turadi, iyak esa kötarilgan va qarama-qarşi tomonga burilgan böladi. Çandiqlaniş natijasida paydo bölgan Q.b.da böyinning qiyşayişi çandiqning joylaşişi va katta-kiçikligiga boğliq. Bola boşini bemalol qimirlata olmasa-da, oğriq sezmaydi. Tuğma Q.b.da böyinning qiyşiqligi bola tuğilgan kunidan boşlab bilinadi. Öz vaqtida davolanmasa, unga ikkilamçi nuqsonlar — umurtqa poğonasi böyin qismining qiyşayişi qöşiladi. Köpinça çaqaloq boşi uzunçoq va yon tomonlari göyo yassi bölib körinadi. Tuğruq tufayli boş şaklining bu xildagi özgarişi keyinçalik yöqolib ketadi. Biroq bunday bola doimo boşini bir tomonga qiyşaytirib yotadi, bu esa Q.b.ning rivojlanişiga olib kelişi mumkin. Şu sababli, bolalar ensasi ostiga boş töfi tursin uçun yumşoq paxta çambar qöyiş tavsiya etiladi. Ona bolada salgina, hatto vaqtinçalik özgariş sezsa, darhol vraçga murojaat etişi kerak.

    Ba'zi hollarda Q.b. operatsiya qilinadi. Operatsiyadan söng ota-ona vraç nazoratida davo gimnastikasi va massaj qilib turişlari kerak.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ҚИЙШИҚ БЎЙИН - бўйин юмшоқ тўқималари ва мускулларининг бир томонлама тортишиши, умуртқа поғонаси бўйин қисмининг қийшайиши ёки касалланиши натижасида бошнинг бир томонга қийшайиб қолиши. Кўпинча ҳомиланинг она қорнида нотўғри ривожланиши ёки туғруқ вақтида бола бўйнининг юмшоқ тўқимасига шикаст етиши оқибатида пайдо (туғма Қ.б.) бўлади. Киши куйганда, жароҳатланганда, яллиғланиш жараёнларидан сўнг бўйинда чандиқ ҳосил бўлганда ҳам бўйин қийшайиб қолиши мумкин. Туғма Қ.б.да бўйин бир томонга (шикаст етган мускул томонга) қийшайиб қолади, энса ўша томонда елкага яқин туради, ияк эса кўтарилган ва қарама-қарши томонга бурилган бўлади. Чандиқланиш натижасида пайдо бўлган Қ.б.да бўйиннинг қийшайиши чандиқнинг жойлашиши ва катта-кичиклигига боғлиқ. Бола бошини бемалол қимирлата олмаса-да, оғриқ сезмайди. Туғма Қ.б.да бўйиннинг қийшиқлиги бола туғилган кунидан бошлаб билинади. Ўз вақтида даволанмаса, унга иккиламчи нуқсонлар — умуртқа поғонаси бўйин қисмининг қийшайиши қўшилади. Кўпинча чақалоқ боши узунчоқ ва ён томонлари гўё ясси бўлиб кўринади. Туғруқ туфайли бош шаклининг бу хилдаги ўзгариши кейинчалик йўқолиб кетади. Бироқ бундай бола доимо бошини бир томонга қийшайтириб ётади, бу эса Қ.б.нинг ривожланишига олиб келиши мумкин. Шу сабабли, болалар энсаси остига бош тўфи турсин учун юмшоқ пахта чамбар қўйиш тавсия этилади. Она болада салгина, ҳатто вақтинчалик ўзгариш сезса, дарҳол врачга мурожаат этиши керак.

    Баъзи ҳолларда Қ.б. операция қилинади. Операциядан сўнг ота-она врач назоратида даво гимнастикаси ва массаж қилиб туришлари керак.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.