Qizil suvötlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126–127-b. — ziyouz.com
Qizil suvötlar — suvötlar tipi. Bir hujayrali va köp hujayrali şakllari bor. Xromatoforida xlorofilldan taşqari, kökyaşil pigment — fikotsian va qizil pigment — fikoeritrin mavjud. Q.s.ning harakatçan xivçinli davri bölmaydi. Tanasi ipsimon, şoxlangan (qalin), plastinkasimon, ba'zilari poya va barglarga bölingan. Rangi töq qizildan, qora, puşti, sarğiş va ba'zan kökimtir kulranggaça. Q.s.ning 600 turkumga mansub 3750 turi bor, ular bangiyalar va floridlar sinfiga bölinadi. Bu sinflar bir-biridan köpayiş organlarining tuzilişi bilan farq qiladi.
Q.s. köpinça dengizlarda (çuqur joylarida), kamdankam çuçuk suvlarda va tuproqda yaşaydi. Qazilma formalari bör davri qatlamlaridan topilgan.
Anfelsiya, gelidium, fillofora, furselyariya turlaridan agaragar, karragen, agaroid va boşqalar olinadi. Ba'zi turlari, mas., porfira iste'mol qilinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚИЗИЛ СУВЎТЛАР — сувўтлар типи. Бир ҳужайрали ва кўп ҳужайрали шакллари бор. Хроматофорида хлорофиллдан ташқари, кўкяшил пигмент — фикоциан ва қизил пигмент — фикоэритрин мавжуд. Қ.с.нинг ҳаракатчан хивчинли даври бўлмайди. Танаси ипсимон, шохланган (қалин), пластинкасимон, баъзилари поя ва баргларга бўлинган. Ранги тўқ қизилдан, қора, пушти, сарғиш ва баъзан кўкимтир кулранггача. Қ.с.нинг 600 туркумга мансуб 3750 тури бор, улар бангиялар ва флоридлар синфига бўлинади. Бу синфлар бир-биридан кўпайиш органларининг тузилиши билан фарқ қилади.
Қ.с. кўпинча денгизларда (чуқур жойларида), камданкам чучук сувларда ва тупроқда яшайди. Қазилма формалари бўр даври қатламларидан топилган.
Анфельция, гелидиум, филлофора, фурцелярия турларидан агарагар, карраген, агароид ва бошқалар олинади. Баъзи турлари, мас., порфира истеъмол қилинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.