Qiziliştonlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 129–130-b. — ziyouz.com
Qiziliştonlar — quşlar oilasi. 224 turi ma'lum. Madagaskar, Avstraliya, Yangi Gvineya, Yangi Zelandiya va Polineziyadan boşqa hamma joida tarqalgan. Özbekistonda 15 turi uçraydi. Tanasi 8—50 sm. Q., asosan, daraxtda yaşaşga moslaşgan. Oyoği kalta, barmoqlari ötkir tirnokdi. Köpçiligi mustahkam tumşuği, böynining kuçli muskulaturasi va baquvvat dum patlari yordamida daraxtga örmalab çiqib, oziq izlaydi (bunda u daraxt pöstloği yoki yoğoç qismini tumşuği bilan teşadi va uzun, çuvalçangsimon tili bilan haşarot yoki liçinkani tortib oladi). Sahroda hayot keçiruvçi turlari yerda oziqlanadi, ba'zilari daraxt şirasini söradi. Q. daraxt yoki gigant kaktuslarga, ayrimlari toşlar orasidagi iniga 3—7 ta tuxum qöyadi. Q. örmon xöjaligiga haşarot va liçinkalarni yeb foyda, daraxt tanasini teşib zarar keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚИЗИЛИШТОНЛАР — қушлар оиласи. 224 тури маълум. Мадагаскар, Австралия, Янги Гвинея, Янги Зеландия ва Полинезиядан бошқа ҳамма жоида тарқалган. Ўзбекистонда 15 тури учрайди. Танаси 8—50 см. Қ., асосан, дарахтда яшашга мослашган. Оёғи калта, бармоқлари ўткир тирнокди. Кўпчилиги мустаҳкам тумшуғи, бўйнининг кучли мускулатураси ва бақувват дум патлари ёрдамида дарахтга ўрмалаб чиқиб, озиқ излайди (бунда у дарахт пўстлоғи ёки ёғоч қисмини тумшуғи билан тешади ва узун, чувалчангсимон тили билан ҳашарот ёки личинкани тортиб олади). Саҳрода ҳаёт кечирувчи турлари ерда озиқланади, баъзилари дарахт ширасини сўради. Қ. дарахт ёки гигант кактусларга, айримлари тошлар орасидаги инига 3—7 та тухум қўяди. Қ. ўрмон хўжалигига ҳашарот ва личинкаларни еб фойда, дарахт танасини тешиб зарар келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.