Qizilmiya
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 130-b. — ziyouz.com
Qizilmiya QIZILMIYA, şirinmiya — dukkakdoşlarga mansub köp yillik ildizpoyali begona öt. Poyasi serşox, dağal, böyi 40— 150 sm, tik ösadi. Barglari murakkab, toq patsimon, uzunçoq. Gullari binafşa rang, şoda töpgulga yiğilgan. Mevasi çözinçoq dukkak. Apr.iyunda gullab mevalaydi. Uruği va vegetativ usulda ildizpoyalaridan köpayadi. Ildiz sistemasi kuçli rivojlanadi, 3 m çuqurlikkaça kirib boradi. Ildizpoyalaridan yer usti novdalari hosil böladi, uruği qattiq qobiqli, 30—35° trada kökaradi. Örta Osiyoning hamma r-nlarida, jumladan, Toşkent, Farğona, Qaşqadaryo viloyatlarida tarqalgan. Hamma çopiqtalab ekinlar, ayniqsa, beda va donli ekinlar orasida uçraydi, suğoriş kanallari böylari, ariq yoqalari, boğ va uzumzorlarda ösadi.
Kuraş çoralari: yerni haydaşda ildiz qoldiqlarini yöqotiş; nihollari paydo bölgaç, ekin qator oralariga çuqur işlov beriş; don ekinlariga gerbitsidlar purkaş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚИЗИЛМИЯ, ширинмия — дуккакдошларга мансуб кўп йиллик илдизпояли бегона ўт. Пояси сершох, дағал, бўйи 40— 150 см, тик ўсади. Барглари мураккаб, тоқ патсимон, узунчоқ. Гуллари бинафша ранг, шода тўпгулга йиғилган. Меваси чўзинчоқ дуккак. Апр.июнда гуллаб мевалайди. Уруғи ва вегетатив усулда илдизпояларидан кўпаяди. Илдиз системаси кучли ривожланади, 3 м чуқурликкача кириб боради. Илдизпояларидан ер усти новдалари ҳосил бўлади, уруғи қаттиқ қобиқли, 30—35° трада кўкаради. Ўрта Осиёнинг ҳамма р-нларида, жумладан, Тошкент, Фарғона, Қашқадарё вилоятларида тарқалган. Ҳамма чопиқталаб экинлар, айниқса, беда ва донли экинлар орасида учрайди, суғориш каналлари бўйлари, ариқ ёқалари, боғ ва узумзорларда ўсади.
Кураш чоралари: ерни ҳайдашда илдиз қолдиқларини йўқотиш; ниҳоллари пайдо бўлгач, экин қатор ораларига чуқур ишлов бериш; дон экинларига гербицидлар пуркаш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.