Qizilquloq
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 138-b. — ziyouz.com
Qizilquloq — qurbaqaboşlar uruğiga mansub kaltakesak. Örta Osiyo va Qozoğiston çöllarida tarqalgan. Tanasi 24 sm ça. Usti qum rang, sarğiş va kulrang doğli, törsimon naqşli; qorin qismi oq, kökragida qora doğlari bor (bu doğlar yoş individlarida bölmaydi). Q. qum tepaliklarning pastki qismida bir neça uya qaziydi va undan qişda urçiş davrida foydalanadi. Uyasiga boşqa kaltakesaklarni kiritmaydi. Yozda qumga kömilib yotadi. Xavf sezganda duşmanini çöçitiş uçun oğzini katta oçib, oğiz çetidagi qizil va yaşil tusda tovlanadigan teri pardani yoyib yuboradi (nomi şundan). Yilda ikki marta 2—6 tadan tuxum qöyadi. Haşarotlar va ularning liçinkasi, ba'zan ösimlik bargi va mevalari bilan oziqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚИЗИЛҚУЛОҚ — қурбақабошлар уруғига мансуб калтакесак. Ўрта Осиё ва Қозоғистон чўлларида тарқалган. Танаси 24 см ча. Усти қум ранг, сарғиш ва кулранг доғли, тўрсимон нақшли; қорин қисми оқ, кўкрагида қора доғлари бор (бу доғлар ёш индивидларида бўлмайди). Қ. қум тепаликларнинг пастки қисмида бир неча уя қазийди ва ундан қишда урчиш даврида фойдаланади. Уясига бошқа калтакесакларни киритмайди. Ёзда қумга кўмилиб ётади. Хавф сезганда душманини чўчитиш учун оғзини катта очиб, оғиз четидаги қизил ва яшил тусда товланадиган тери пардани ёйиб юборади (номи шундан). Йилда икки марта 2—6 тадан тухум қўяди. Ҳашаротлар ва уларнинг личинкаси, баъзан ўсимлик барги ва мевалари билан озиқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.