Qobiqlilar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 187-b. — ziyouz.com
Qobiqlilar QOBIQLILAR, uroxordalilar, tunikatlar, liçinkaxordalilar — xordalilar kenja tipi. Q.ning ajdodlari suvda suzib yuradigan birlamçi xordalilar bölganligi, ulardan ayrimlari ötroq yaşaşga ötganligi taxmin qilinadi. Uz. 0,3 sm dan (appendikulyariyalar) 30 m gaça. Tanasi epiteliy hujayralar işlab çiqaradigan tiniq epiteliy qobiq — tunika qobiq (nomi şundan) yoki quyuq mantiya bilan qoplangan. Xordasi faqat liçinkalik davrida böladi (appendikulyarilardan taşqari). Selom qoldiği bor. Içagi sirtmoqqa öxşab egilgan, orqa içagi jabra oldi böşliğiga oçiladi (appendikulyariyalar). Qon aylaniş sistemasi yurak xaltasi va lakunalar töridan iborat. Nerv sistsmasi miya gangliysi va undan ketadigan orqa nerv poyasidan taşkil topgan. Sezgi organlari kuçsiz rivojlangan. Germafrodit. Ayrim turlarida murakkab rivojlanadigan, appendikulyatsi-yalarga öxşaş liçinka bor. Köpçilik Q. kurtaklanib köpayib, koloniya qosil qiladi. 5 sinf: assidiyalar, olovtanalilar, salplar, boçkasimonlar, appendikulyariyalarga bölinadi. 1500 ga yaqin turi bor. Dengizda ötroq yaşaydi, yakka yoki koloniya bölib suzib yuradi. Mayda hayvonlar, suvötlar va organik qoldiqlar bilan oziqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОБИҚЛИЛАР, урохордалилар, туникатлар, личинкахордалилар — хордалилар кенжа типи. Қ.нинг аждодлари сувда сузиб юрадиган бирламчи хордалилар бўлганлиги, улардан айримлари ўтроқ яшашга ўтганлиги тахмин қилинади. Уз. 0,3 см дан (аппендикуляриялар) 30 м гача. Танаси эпителий ҳужайралар ишлаб чиқарадиган тиниқ эпителий қобиқ — туника қобиқ (номи шундан) ёки қуюқ мантия билан қопланган. Хордаси фақат личинкалик даврида бўлади (аппендикулярилардан ташқари). Целом қолдиғи бор. Ичаги сиртмоққа ўхшаб эгилган, орқа ичаги жабра олди бўшлиғига очилади (аппендикуляриялар). Қон айланиш системаси юрак халтаси ва лакуналар тўридан иборат. Нерв систсмаси мия ганглийси ва ундан кетадиган орқа нерв поясидан ташкил топган. Сезги органлари кучсиз ривожланган. Гермафродит. Айрим турларида мураккаб ривожланадиган, аппендикуляци-яларга ўхшаш личинка бор. Кўпчилик Қ. куртакланиб кўпайиб, колония қосил қилади. 5 синф: асцидиялар, оловтаналилар, сальплар, бочкасимонлар, аппендикулярияларга бўлинади. 1500 га яқин тури бор. Денгизда ўтроқ яшайди, якка ёки колония бўлиб сузиб юради. Майда ҳайвонлар, сувўтлар ва органик қолдиқлар билан озиқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.