Qoçiriş
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 324-b. — ziyouz.com
Qoçiriş QOÇIRIŞ, uruğlantiriş — urğoçi çorva mollarini urçitiş usuli; urğoçi mollarni erkaklari bilan tabiiy yoki sun'iy juftlaşişi uruğlantiriş. Urğoçi mollarni Q. ularning optimal jinsiy siklida amalga oşiriladi (q. Kuyikiş), jumladan, sigirlarda yil davomida tuqqanidan keyin jinsiy siklning birinçi (18 — 30 kundan söng) yoki ikkinçi (60—80 kundan söng) bosqiçida ötkaziladi. Qöy, eçki, yilqi, tuya, göştdor zotli qoramollar mavsumiy — qöy-eçkilar okt.-noyab. oylarida, ot, tuya, göştdor zotli qoramollar bahor-yoz oylarida qoçiriladi. Çöçqalarda Q. yil davomida ötkaziladi. Q. tuxum hujayrani otalantiriş bilan yakunlanadi.
Hayvonlar, asosan, erkin şaroitda (erkak va urğoçi mollar yaylovda otar yoki qötonda birga boqilganda) hamda stanokda va sun'iy usulda (er-kak va urğoçi mollar bir-biridan ajratib boqilganda) qoçiriladi. Sta-nokda va sun'iy usulda Q. rejali nazorat ostida erkak moldan nasl olişda foydalaniş, yil davomida nasl oliş vaqtini tartibga soliş hamda hayvonlarni tanlaş imkonini beradi. Qoramolçilik, qöyçilik, eçkiçilikş Q.ning eng samarali usuli sun'iy qoçiriş hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОЧИРИШ, уруғлантириш — урғочи чорва молларини урчитиш усули; урғочи молларни эркаклари билан табиий ёки сунъий жуфтлашиши уруғлантириш. Урғочи молларни Қ. уларнинг оптимал жинсий циклида амалга оширилади (қ. Куйикиш), жумладан, сигирларда йил давомида туққанидан кейин жинсий циклнинг биринчи (18 — 30 кундан сўнг) ёки иккинчи (60—80 кундан сўнг) босқичида ўтказилади. Қўй, эчки, йилқи, туя, гўштдор зотли қорамоллар мавсумий — қўй-эчкилар окт.-нояб. ойларида, от, туя, гўштдор зотли қорамоллар баҳор-ёз ойларида қочирилади. Чўчқаларда Қ. йил давомида ўтказилади. Қ. тухум ҳужайрани оталантириш билан якунланади.
Ҳайвонлар, асосан, эркин шароитда (эркак ва урғочи моллар яйловда отар ёки қўтонда бирга боқилганда) ҳамда станокда ва сунъий усулда (эр-как ва урғочи моллар бир-биридан ажратиб боқилганда) қочирилади. Ста-нокда ва сунъий усулда Қ. режали назорат остида эркак молдан насл олишда фойдаланиш, йил давомида насл олиш вақтини тартибга солиш ҳамда ҳайвонларни танлаш имконини беради. Қорамолчилик, қўйчилик, эчкичиликш Қ.нинг энг самарали усули сунъий қочириш ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.