Qöçqor
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 449-b. — ziyouz.com
Qöçqor — sovliqlarni uruğlantirişda foydalaniladigan erkak qöy. Zotli Q.lar 1,5 yoşidan sovliqlarni qoçirişga qöyiladi. Xöjalikda 7 yil foydalaniladi. Qöyçilikda sun'iy uruğlantiriş qöllanişi munosabati bilan Q.lar 2 toifaga — asosiy nasldor Q.lar va sinovçi Q.lar guruhiga ajratiladi. Asosiy nasldor Q.lardan sovliqlarni uruğlantiriş-da, sinovçi Q.lardan suruv tarkibidan kuyikkan qöylarni aniqlaş va ajratişda foydalaniladi. 120—180 boş kiçik guruh sovliqlar içiga 3 boş Q. (60 sovliqqa bir sinovçi Q. hisobidan) qöyiladi. Qöyçilikda bir Q. bilan 3000, hatto 5000 sovliqni sun'iy uruğlantiriş mumkin. Odat-da, yetuk yoşdagi Q.lardan olingan uruğlar bilan bir mavsumda sun'iy qoçirişda örtaça 300—500 boş, erkin va qölda qoçirişda (tabiiy holda) esa 30—70 boş sovliq uruğlantiriladi. Nasl oliş uçun qoldi-rilgan Q.lar tuğilgan kunidan to 1,5 yoşga qadar doimiy nazorat ostida böladi va alohida parvariş qilinadi. Q.lar donador va aralaş yem, mineral moddalar va vitaminli hamda oqsilga boy ozuqalar bilan boqiladi.
Ayrim şoxdor Q. zotlari urişqoqligi bilan ajralib turadi. Özbekistonda ommaviy xalq sayillarida Q. uriştiriş tomoşalari juda qadimdan ötkazib kelingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎЧҚОР — совлиқларни уруғлантиришда фойдаланиладиган эркак қўй. Зотли Қ.лар 1,5 ёшидан совлиқларни қочиришга қўйилади. Хўжаликда 7 йил фойдаланилади. Қўйчиликда сунъий уруғлантириш қўлланиши муносабати билан Қ.лар 2 тоифага — асосий наслдор Қ.лар ва синовчи Қ.лар гуруҳига ажратилади. Асосий наслдор Қ.лардан совлиқларни уруғлантириш-да, синовчи Қ.лардан сурув таркибидан куйиккан қўйларни аниқлаш ва ажратишда фойдаланилади. 120—180 бош кичик гуруҳ совлиқлар ичига 3 бош Қ. (60 совлиққа бир синовчи Қ. ҳисобидан) қўйилади. Қўйчиликда бир Қ. билан 3000, ҳатто 5000 совлиқни сунъий уруғлантириш мумкин. Одат-да, етук ёшдаги Қ.лардан олинган уруғлар билан бир мавсумда сунъий қочиришда ўртача 300—500 бош, эркин ва қўлда қочиришда (табиий ҳолда) эса 30—70 бош совлиқ уруғлантирилади. Насл олиш учун қолди-рилган Қ.лар туғилган кунидан то 1,5 ёшга қадар доимий назорат остида бўлади ва алоҳида парвариш қилинади. Қ.лар донадор ва аралаш ем, минерал моддалар ва витаминли ҳамда оқсилга бой озуқалар билан боқилади.
Айрим шохдор Қ. зотлари уришқоқлиги билан ажралиб туради. Ўзбекистонда оммавий халқ сайилларида Қ. уриштириш томошалари жуда қадимдан ўтказиб келинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.