Qodiriylar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 196-b. — ziyouz.com
Qodiriylar — tasavvuf tariqati. 13-a. oxirida Iroqda taşkil topgan. Abdulqodir Geloniy (1077— 1166) asos solgan deb hisoblanadi. Abdulqodir Geloniyning özi sufiy bölmagan, lekin uning maşhurligidan tasavvufiy biliş yölining ğoya va tajribalarini ommaga singdirişda foydalanilgan. Q. ştohida guruhlardan taşkil topgan, qaraşlari jihatdan sunniylikka mansub. Q. tasavvuriga köra, tariqat asosçisining tariqatga a'zoligi davom etaveradi, u tariqat tarafdorlarini vositaçi orqali boşqaradi. Q.da hamma a'zolar uçun majburiy bölgan tasavvuf yöli yöq. Tariqatni boşqariş an'ana böyiça nasldan naslga ötadi. Q.ning ijtimoiy tarkibi har xil bölgan. Ular jamoa bölib (samo, xadra, layliyo), ovoz çiqarmasdan alohida holda (zikri xafiy) hamda baland ovozda (zikri jahriy) umumiy zikr tuşişgan. Tariqat a'zolari boşlariga kigiz telpakça kiyib yurgan. Telpakçada Q.ning timsoli — uç qator gulbargli yaşil gul bor. Abdulqodir Geloniy şarafiga har yili böladigan tantanalar — ularning asosiy bayramidir. Abdulqodir qabri ustiga madrasa, rabot, masjid qurilgan bölib, Bağdodning asosiy qadamjolaridan biri hisoblanadi. Hoz. vaqtda Şarqiy va Şim. Afrikada, Sudan, Iroq va Pokistonda Q.ning mavqei kuçli (Iroq va Pokistondagi Q. guruhi Bağdoddagi maskanni tariqatning markazi deb e'tirof etadi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОДИРИЙЛАР — тасаввуф тариқати. 13-а. охирида Ироқда ташкил топган. Абдулқодир Гелоний (1077— 1166) асос солган деб ҳисобланади. Абдулқодир Гелонийнинг ўзи суфий бўлмаган, лекин унинг машҳурлигидан тасаввуфий билиш йўлининг ғоя ва тажрибаларини оммага сингдиришда фойдаланилган. Қ. штоҳида гуруҳлардан ташкил топган, қарашлари жиҳатдан суннийликка мансуб. Қ. тасаввурига кўра, тариқат асосчисининг тариқатга аъзолиги давом этаверади, у тариқат тарафдорларини воситачи орқали бошқаради. Қ.да ҳамма аъзолар учун мажбурий бўлган тасаввуф йўли йўқ. Тариқатни бошқариш анъана бўйича наслдан наслга ўтади. Қ.нинг ижтимоий таркиби ҳар хил бўлган. Улар жамоа бўлиб (само, хадра, лайлиё), овоз чиқармасдан алоҳида ҳолда (зикри хафий) ҳамда баланд овозда (зикри жаҳрий) умумий зикр тушишган. Тариқат аъзолари бошларига кигиз телпакча кийиб юрган. Телпакчада Қ.нинг тимсоли — уч қатор гулбаргли яшил гул бор. Абдулқодир Гелоний шарафига ҳар йили бўладиган тантаналар — уларнинг асосий байрамидир. Абдулқодир қабри устига мадраса, работ, масжид қурилган бўлиб, Бағдоднинг асосий қадамжоларидан бири ҳисобланади. Ҳоз. вақтда Шарқий ва Шим. Африкада, Судан, Ироқ ва Покистонда Қ.нинг мавқеи кучли (Ироқ ва Покистондаги Қ. гуруҳи Бағдоддаги масканни тариқатнинг маркази деб эътироф этади).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.