Qodisiya jangi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 202-b. — ziyouz.com
Qodisiya jangi - Sa'd ibn Abu Vaqqos qömondonligi ostidagi arab qöşini bilan Xuroson hokimi Rustam ibn Farruxzod qömondonligidagi sosoniylar qöşini örtasida Xira(Iroq) dagi Qodisiya qişlogi yaqinida bölgan jang (636 y., sent.; boşqa ma'lumotlarga köra, dek. yoki may oyining oxiri, iyunning boşi). Q.j. 3 keça-kunduz davom etgan va islom laşkarining ğalabasi bilan tugagan. Arablarga Suriyadan 66 ming kişilik (boşqa manbalarga köra, 10 ming kişi) qöşin yetib kelgan. Bu qöşinni xalifa Umar ibn Xattob Damaşq ş.ni egallagaç yuborgan. Jangning 3-kuni har galgidek bahodirlarning yakkama-yakka olişuvi bilan boşlangan, söngra qöşinlar töqnaş kelgan. Jang tunda ham davom etgan. 4-kuni tongda ğarbdan şamol esib fors qöşini ustiga çangtözon yoğilgan. Arab harbiy qismlaridan biri Rustam qarorgohiga bostirib kirib uni öldiradi. Sarkardaning ölimi Eron qöşinini sarosimaga tuşirgan va uni mağlubiyatga uçraşiga sabab bölgan.
Musulmonlar qöliga Eronning davlat bayroği tuşgan. Bu bayroq qimmatbaho toşlar bilan bezatilgan bölib, uni 1 mln. 200 ming dirhamga baholaşgan. Q.j.da 6 ming arab jangçisi va 10 ming fors askari halok bölgan. Sa'd ibn Abu Vaqqos jangdan söng 2 oy davomida Qodisiyada qolib xalifadan keyingi harakat rejalari haqida tegişli farmon kutgan.
Faxriddin Hasanov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОДИСИЯ ЖАНГИ - Саъд ибн Абу Ваққос қўмондонлиги остидаги араб қўшини билан Хуросон ҳокими Рустам ибн Фаррухзод қўмондонлигидаги сосонийлар қўшини ўртасида Хира(Ироқ) даги Қодисия қишлоги яқинида бўлган жанг (636 й., сент.; бошқа маълумотларга кўра, дек. ёки май ойининг охири, июннинг боши). Қ.ж. 3 кеча-кундуз давом этган ва ислом лашкарининг ғалабаси билан тугаган. Арабларга Суриядан 66 минг кишилик (бошқа манбаларга кўра, 10 минг киши) қўшин етиб келган. Бу қўшинни халифа Умар ибн Хаттоб Дамашқ ш.ни эгаллагач юборган. Жангнинг 3-куни ҳар галгидек баҳодирларнинг яккама-якка олишуви билан бошланган, сўнгра қўшинлар тўқнаш келган. Жанг тунда ҳам давом этган. 4-куни тонгда ғарбдан шамол эсиб форс қўшини устига чангтўзон ёғилган. Араб ҳарбий қисмларидан бири Рустам қароргоҳига бостириб кириб уни ўлдиради. Саркарданинг ўлими Эрон қўшинини саросимага туширган ва уни мағлубиятга учрашига сабаб бўлган.
Мусулмонлар қўлига Эроннинг давлат байроғи тушган. Бу байроқ қимматбаҳо тошлар билан безатилган бўлиб, уни 1 млн. 200 минг дирҳамга баҳолашган. Қ.ж.да 6 минг араб жангчиси ва 10 минг форс аскари ҳалок бўлган. Саъд ибн Абу Ваққос жангдан сўнг 2 ой давомида Қодисияда қолиб халифадан кейинги ҳаракат режалари ҳақида тегишли фармон кутган.
Фахриддин Ҳасанов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.