Qömiq tili
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 429-b. — ziyouz.com
Qömiq tili — turkiy tillarning qipçoq guruhiga mansub til; RFning Doğiston, qisman Çeçeniston, Inguşiya, Şim. Osetiya respublikalarida tarqalgan. Sözlaşuvçilarning umumiy soni 282 ming kişidan ortiq (ötgan asrning oxirlari). Q.t.da asosan 3 ta: böynoq, qaytaq, xasavyurt lahjalari farqlanadi. Ularda fonetik va morfologik tafovutlar mavjud. Q.t. qipçoq guruhiga mansub bölsa-da, unda öğuz tillariga xos belgilar ham kuzatiladi.
Adabiy Q.t. 20-a. boşlarida xasavyurt va böynoq lahjalari asosida şakllangan (uning oğzaki sözlaşuv şakli qadimdan mavjud). Yozuvi 17-a. örtalaridan 1928 y.gaça arab grafikasi, 1929—38 y.larda lotin grafikasi asosida bölib, 1939 y.dan rus grafikasi asosidagi yozuvga ötilgan. Q.t.da gaz., jur.lar çop etiladi, köplab ijtimoiy-siyosiy va badiiy adabiyot, boşlanğiç va örta maktablar uçun darsliklar naşr qilinmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎМИҚ ТИЛИ — туркий тилларнинг қипчоқ гуруҳига мансуб тил; РФнинг Доғистон, қисман Чеченистон, Ингушия, Шим. Осетия республикаларида тарқалган. Сўзлашувчиларнинг умумий сони 282 минг кишидан ортиқ (ўтган асрнинг охирлари). Қ.т.да асосан 3 та: бўйноқ, қайтақ, хасавюрт лаҳжалари фарқланади. Уларда фонетик ва морфологик тафовутлар мавжуд. Қ.т. қипчоқ гуруҳига мансуб бўлса-да, унда ўғуз тилларига хос белгилар ҳам кузатилади.
Адабий Қ.т. 20-а. бошларида хасавюрт ва бўйноқ лаҳжалари асосида шаклланган (унинг оғзаки сўзлашув шакли қадимдан мавжуд). Ёзуви 17-а. ўрталаридан 1928 й.гача араб графикаси, 1929—38 й.ларда лотин графикаси асосида бўлиб, 1939 й.дан рус графикаси асосидаги ёзувга ўтилган. Қ.т.да газ., жур.лар чоп этилади, кўплаб ижтимоий-сиёсий ва бадиий адабиёт, бошланғич ва ўрта мактаблар учун дарсликлар нашр қилинмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.