Qönğiroq
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 437-b. — ziyouz.com
Qönğiroq — 1) qad. musiqa çolğusi, urma idiofon. Darak beriş, şuningdek, yovuz ruhlar, balo-ofatlarni haydaş maqsadida köpgina xalqlarda (jumladan, Örta Osiyoda ham) qöllangan. Temirdan, içi böş, tagi kesilgan nok şaklida yasaladi. Uzoqdan eşitiladigan tovuşi içida osilgan tilçasining asosiy tanasiga uriş natijasida hosil böladi. Yev-ropada 4—6-a.lardan katta Q.larni i.ç. yölga qöyilgan. Eng yiriklari Rossiyada (mas, Moskvadagi 200 tli «Şoh-Q.») çiqarilgan. Q.lar xristi-anlik, buddizm va b. diniy marosimlar jarayonida qöllanadi; 2) qönğiroqlar — simfonik orkestr tarkibidagi urma musiqa çolğusi. 2 m balandlikdagi romga osilgan, turli uzunlikdagi 12—18 temir (jez, ggölat va b.) trubkadan iborat. Ularni maxsus bolğaçalar bilan urib, oddiy Q.dan farqli ölaroq muayyan balandlikka ega, xromatik tarzda sozlangan tovuşlar (diapazoni 1 — 1,5 oktava) çiqariladi; 3) qönğiroqçalar — sim-fonik musiqa, opera va baletlarda qöllanilgan musiqa çolğusi. Quti içida joylaşgan 25—32 turli uzunlikdagi metall plastinkadan iborat. Diapazoni 2—2,5 oktava, xromatik tovuşqatorga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎНҒИРОҚ — 1) қад. мусиқа чолғуси, урма идиофон. Дарак бериш, шунингдек, ёвуз руҳлар, бало-офатларни ҳайдаш мақсадида кўпгина халқларда (жумладан, Ўрта Осиёда ҳам) қўлланган. Темирдан, ичи бўш, таги кесилган нок шаклида ясалади. Узоқдан эшитиладиган товуши ичида осилган тилчасининг асосий танасига уриш натижасида ҳосил бўлади. Ев-ропада 4—6-а.лардан катта Қ.ларни и.ч. йўлга қўйилган. Энг йириклари Россияда (мас, Москвадаги 200 тли «Шоҳ-Қ.») чиқарилган. Қ.лар христи-анлик, буддизм ва б. диний маросимлар жараёнида қўлланади; 2) қўнғироқлар — симфоник оркестр таркибидаги урма мусиқа чолғуси. 2 м баландликдаги ромга осилган, турли узунликдаги 12—18 темир (жез, ггўлат ва б.) трубкадан иборат. Уларни махсус болғачалар билан уриб, оддий Қ.дан фарқли ўлароқ муайян баландликка эга, хроматик тарзда созланган товушлар (диапазони 1 — 1,5 октава) чиқарилади; 3) қўнғироқчалар — сим-фоник мусиқа, опера ва балетларда қўлланилган мусиқа чолғуси. Қути ичида жойлашган 25—32 турли узунликдаги металл пластинкадан иборат. Диапазони 2—2,5 октава, хроматик товушқаторга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.