Qönoq
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 431-b. — ziyouz.com
Qönoq — qönğirboşlar oilasiga mansub bir yillik ösimliklar turkumi; ğalla va yem-xaşak ekini. Vatani — Xitoy va Mongoliya. Rossiyaning Volgaböyi r-nlarida, Uk-raina, Qozoğistonda keng tarqalgan. Özbekistonda q. qadimdan ekib kelingan. Hoz. davrda qisman oziq-ovqat sifatida işlatiladigan doni hamda qök poyasi uçun ekiladi. Ildizi popuk ildiz. Poyasi tuk bilan qoplangan, böyi 70—150 (anğizga ekilgan ösimlikning böyi 160—190) sm, barglari 8—9 ta.
Töpguli ziç rövak, kiga nisbatan mayda. 1000 dona uruti vazni 1,5-2,5 g. Uruği 10-12° da unib çiqadi. Maysasi qisqa muddatli —1—2° sovuqqa çidaydi. Ösuv davri 75—100 kun, qurğoqçilikka çidamli, ammo rövak tortgunça 2 — 3 marta suğoriladi. Yer osti suvlari 1 — 1,5 m çuqurlikda joylaşgan tuproqlarda ham yaxşi hosil beradi. Q. donida 10,5%, kök poyasida 14,5% protein bor. Doni yorma tarzida ovqatga işlatiladi, xonadonlarda boqiladigan sayroqi quşlarga yem, spirt olişda foydalaniladi, kök poyasi va poxoli çorva uçun töyimli yem-xaşak. Doni hosildorligi 40—60 s/ga, kök poya hosildorligi 300—350 s/ga. Q.ni, asosan takroriy ekin sifatida anğizga ekiş yaxşi samara beradi.
Dilorom Yormatova.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎНОҚ — қўнғирбошлар оиласига мансуб бир йиллик ўсимликлар туркуми; ғалла ва ем-хашак экини. Ватани — Хитой ва Монголия. Россиянинг Волгабўйи р-нларида, Ук-раина, Қозоғистонда кенг тарқалган. Ўзбекистонда қ. қадимдан экиб келинган. Ҳоз. даврда қисман озиқ-овқат сифатида ишлатиладиган дони ҳамда қўк пояси учун экилади. Илдизи попук илдиз. Пояси тук билан қопланган, бўйи 70—150 (анғизга экилган ўсимликнинг бўйи 160—190) см, барглари 8—9 та.
Тўпгули зич рўвак, кига нисбатан майда. 1000 дона урути вазни 1,5-2,5 г. Уруғи 10-12° да униб чиқади. Майсаси қисқа муддатли —1—2° совуққа чидайди. Ўсув даври 75—100 кун, қурғоқчиликка чидамли, аммо рўвак тортгунча 2 — 3 марта суғорилади. Ер ости сувлари 1 — 1,5 м чуқурликда жойлашган тупроқларда ҳам яхши ҳосил беради. Қ. донида 10,5%, кўк поясида 14,5% протеин бор. Дони ёрма тарзида овқатга ишлатилади, хонадонларда боқиладиган сайроқи қушларга ем, спирт олишда фойдаланилади, кўк пояси ва похоли чорва учун тўйимли ем-хашак. Дони ҳосилдорлиги 40—60 ц/га, кўк поя ҳосилдорлиги 300—350 ц/га. Қ.ни, асосан такрорий экин сифатида анғизга экиш яхши самара беради.
Дилором Ёрматова.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.