Qonun
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 236–237-b. — ziyouz.com
Qonun — Örta va Yaqin Şarq xalqlari orasida keng tarqalgan torlitirnama çolğu. Uning asosi qanotsimon, yassi quti şaklida bölib, yoğoçdan işlanadi. Mazkur qismining ustiga yoğoçdan yönilgan qopqoq qoplanadi. Qopqoq ustiga torlarni kötarib turuvçi kötargiçlar örnatiladi. Qonunning umumiy uz. 800—900 mm, eni 380—400 mm atrofida, torlar soni 72 dona (har bir tovuş uçta tordan iborat) bölib, içak, hozirda kapron va metalldan işlanadi. Tovuşqatori temperatsiya qilingan, umumiy diapazoni 3 oktavadan oşadi. Qonun tizzaga qöyilgan holda, körsatkiç barmoqlarga kiydirilgan maxsus moslamalar yordamida tirnab çalinadi. Örta asrlarda Darviş Ahmad Qonuniy (15-a.), Ja'fariy Samarqandiy (15-a.), Amir Ali Akbariy Samarqandiy (16-a.) kabi maşhur qonunçilar ötgan. Q. Özbekistonda 1930 y.largaça işlatilgan, 1980 y. sozanda (çangçi va Q.çi) Abdurahmon Xoltojiyev tomonidan qayta ijodiy amaliyotga kiritilgan. Hozirda Q. ijroçiligida A.Asqarov, R.Haydarova kabi sozanda-öqituvçilar tanilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОНУН — Ўрта ва Яқин Шарқ халқлари орасида кенг тарқалган торлитирнама чолғу. Унинг асоси қанотсимон, ясси қути шаклида бўлиб, ёғочдан ишланади. Мазкур қисмининг устига ёғочдан йўнилган қопқоқ қопланади. Қопқоқ устига торларни кўтариб турувчи кўтаргичлар ўрнатилади. Қонуннинг умумий уз. 800—900 мм, эни 380—400 мм атрофида, торлар сони 72 дона (ҳар бир товуш учта тордан иборат) бўлиб, ичак, ҳозирда капрон ва металлдан ишланади. Товушқатори темперация қилинган, умумий диапазони 3 октавадан ошади. Қонун тиззага қўйилган ҳолда, кўрсаткич бармоқларга кийдирилган махсус мосламалар ёрдамида тирнаб чалинади. Ўрта асрларда Дарвиш Аҳмад Қонуний (15-а.), Жаъфарий Самарқандий (15-а.), Амир Али Акбарий Самарқандий (16-а.) каби машҳур қонунчилар ўтган. Қ. Ўзбекистонда 1930 й.ларгача ишлатилган, 1980 й. созанда (чангчи ва Қ.чи) Абдураҳмон Холтожиев томонидан қайта ижодий амалиётга киритилган. Ҳозирда Қ. ижрочилигида А.Асқаров, Р.Ҳайдарова каби созанда-ўқитувчилар танилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.