Qonuniy vakillar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 238-b. — ziyouz.com
Qonuniy vakillar - muomalaga layoqatsiz, muomala layoqati çeklangan yoki muomalaga layoqatli bölsa-da, jismoniy (qariligi, kasalligi va b.) holati tufayli şaxsan öz huquqlarini amalga oşira olmaydigan va burçlarini bajara olmaydigan fuqarolarning şaxsiy va mulkiy huquqlari hamda qonuniy manfaatlarini hamma muassasalarda, jumladan, sudda alohida vakolatsiz, qonunga binoan himoya qiluvçi şaxslar. Q.v. qonunda belgilangan huquq doirasida özlari vakolatini olganlar nomidan ular manfaatini közlab bitim tuzadi hamda ularning huquq va manfaatlarini boşqa şaxslar tomonidan sui-iste'mol qilinişidan himoya etadi.
Özbekiston Respublikasining FPKga köra, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati çeklangan şaxslarning huquqçari va qonun bilan qöriqlanadigan manfaatlarini sudda ularning Q.v.i (ota-onalari, ularni far-zandlikka olganlar, vasiylar yoki homiylar) himoya qiladilar. Qonuniy vakil sudda iş olib borişni vakil sifatida özi tanlagan boşqa şaxsga topşiriş huquqiga ega (FPK, 51-modda). Jinoyat protsessida, qonuniy vakil işda iştirok etişga voyaga yetmagan yoxud belgilangan tartibda muo-malaga layoqatsiz deb e'tirof etilgan gumon qilinuvçining, ayblanuvçining, sudlanuvçining yoki jabrlanuvçining huquq va manfaatlarini himoya qiliş uçun jalb qilinadi. Işda Q.v. sifatida otaonalar, farzandlikka olganlar, vasiylar, homiylar, voyaga yetmaganga yoki belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb e'tirof etilgan iştirokçiga homiylik qiluvçi muassasalar va taşkilotlarning vakillari qatnaşişlari mumkin. Q.v.ning huquq va majburiyatlari Özbekiston Respublikasi JPK da belgilangan (61-modda).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОНУНИЙ ВАКИЛЛАР - муомалага лаёқатсиз, муомала лаёқати чекланган ёки муомалага лаёқатли бўлса-да, жисмоний (қарилиги, касаллиги ва б.) ҳолати туфайли шахсан ўз ҳуқуқларини амалга ошира олмайдиган ва бурчларини бажара олмайдиган фуқароларнинг шахсий ва мулкий ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳамма муассасаларда, жумладан, судда алоҳида ваколатсиз, қонунга биноан ҳимоя қилувчи шахслар. Қ.в. қонунда белгиланган ҳуқуқ доирасида ўзлари ваколатини олганлар номидан улар манфаатини кўзлаб битим тузади ҳамда уларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини бошқа шахслар томонидан суи-истеъмол қилинишидан ҳимоя этади.
Ўзбекистон Республикасининг ФПКга кўра, муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган шахсларнинг ҳуқуқчари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини судда уларнинг Қ.в.и (ота-оналари, уларни фар-зандликка олганлар, васийлар ёки ҳомийлар) ҳимоя қиладилар. Қонуний вакил судда иш олиб боришни вакил сифатида ўзи танлаган бошқа шахсга топшириш ҳуқуқига эга (ФПК, 51-модда). Жиноят процессида, қонуний вакил ишда иштирок этишга вояга етмаган ёхуд белгиланган тартибда муо-малага лаёқатсиз деб эътироф этилган гумон қилинувчининг, айбланувчининг, судланувчининг ёки жабрланувчининг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш учун жалб қилинади. Ишда Қ.в. сифатида отаоналар, фарзандликка олганлар, васийлар, ҳомийлар, вояга етмаганга ёки белгиланган тартибда муомалага лаёқатсиз деб эътироф этилган иштирокчига ҳомийлик қилувчи муассасалар ва ташкилотларнинг вакиллари қатнашишлари мумкин. Қ.в.нинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари Ўзбекистон Республикаси ЖПК да белгиланган (61-модда).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.