Qopçiğay adiri
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 241–242-b. — ziyouz.com
Qopçiğay adiri - Farğona botiğining jan. qismi (Farğona viloyati)dagi adir. Jan.dan Yormozor adirorti botiği, şim.dan Söx, Aravon-Şahrixon daryolari yoyilma konsuslari bilan öralgan. Jan.-ğarbdan şim.-şarqqa 20 km ga yaqin masofaga çözilgan, eni 1—1,5 km. Eng baland joyi 735 m. Jan.- ğarbga pasayib boradi. Şim. yon bağri qiyaroq. Yon bağirlari köplab quruq soy va jarliklar bilan kesilgan. Tektonik jihatdan braxian-tiklinal struktura. Törtlamçi davrda yangi tektonik harakatlar ta'sirida kötarilgan. Paleogen, neogen va törtlamçi davr konglomeratlari, gillari, şağal toşlardan taşkil topgan. Bular lyossimon jismlar bilan qoplangan. Iqlimi kontinental. Yozi issiq, 200—250 mm yoğin tuşadi. Böz tuproqlar tarqalgan, rang, qönğir-boş, şaytonkavuş va b. ösimliklar ösadi. Hayvonlardan kalamuş, qöşoyoq, börsiq, jayra, tulki, ilonlar, kaltakesaklar va b. uçraydi. Adir hududi yaylov sifatida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОПЧИҒАЙ АДИРИ - Фарғона ботиғининг жан. қисми (Фарғона вилояти)даги адир. Жан.дан Ёрмозор адирорти ботиғи, шим.дан Сўх, Аравон-Шаҳрихон дарёлари ёйилма консуслари билан ўралган. Жан.-ғарбдан шим.-шарққа 20 км га яқин масофага чўзилган, эни 1—1,5 км. Энг баланд жойи 735 м. Жан.- ғарбга пасайиб боради. Шим. ён бағри қияроқ. Ён бағирлари кўплаб қуруқ сой ва жарликлар билан кесилган. Тектоник жиҳатдан брахиан-тиклиналь структура. Тўртламчи даврда янги тектоник ҳаракатлар таъсирида кўтарилган. Палеоген, неоген ва тўртламчи давр конгломератлари, гиллари, шағал тошлардан ташкил топган. Булар лёссимон жисмлар билан қопланган. Иқлими континентал. Ёзи иссиқ, 200—250 мм ёғин тушади. Бўз тупроқлар тарқалган, ранг, қўнғир-бош, шайтонкавуш ва б. ўсимликлар ўсади. Ҳайвонлардан каламуш, қўшоёқ, бўрсиқ, жайра, тулки, илонлар, калтакесаклар ва б. учрайди. Адир ҳудуди яйлов сифатида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.