Qoplovçi töqimalar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 241-b. — ziyouz.com
Qoplovçi töqimalar - ösim liklarni taşqi muhitning noqulay şaroitidan himoya qilib turadigan töqimalar. Tiğiz joylaşgan hujayralardan iborat. Birlamçi Q.t. (epi-dermis) barglar va yoş novdalarning sirtida böladi. Uning hujayralarining sirtqi qalin devori kutikula bilan qoplangan, ösimlikni qizib ketişdan va suvning ortiqça buğlani-şidan himoya qiladi. Uidagi oğizçalar orqali gaz almaşinuvi va transpiratsiya sodir böladi. Oçiq uruğlilar va ikki uruğpallalilar poyasi va ildizida birlamçi Q.t. örniga ikkilamçi töqimayökak hosil böladi. U suyuq va gazsimon moddalarni ötkazmaydigan, pökaklaşgan hujayralardan iborat. Bunday pökak ösimlikning jarohatlangan joylari, nekrozga uçragan qismlari atrofida, daraxtlar pöstloği içida ham hosil bölib, tirik lub qavatini taşqi ölik hujayralardan ajratib turadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОПЛОВЧИ ТЎҚИМАЛАР - ўсим ликларни ташқи муҳитнинг ноқулай шароитидан ҳимоя қилиб турадиган тўқималар. Тиғиз жойлашган ҳужайралардан иборат. Бирламчи Қ.т. (эпи-дермис) барглар ва ёш новдаларнинг сиртида бўлади. Унинг ҳужайраларининг сиртқи қалин девори кутикула билан қопланган, ўсимликни қизиб кетишдан ва сувнинг ортиқча буғлани-шидан ҳимоя қилади. Уидаги оғизчалар орқали газ алмашинуви ва транспирация содир бўлади. Очиқ уруғлилар ва икки уруғпаллалилар пояси ва илдизида бирламчи Қ.т. ўрнига иккиламчи тўқимайўкак ҳосил бўлади. У суюқ ва газсимон моддаларни ўтказмайдиган, пўкаклашган ҳужайралардан иборат. Бундай пўкак ўсимликнинг жароҳатланган жойлари, некрозга учраган қисмлари атрофида, дарахтлар пўстлоғи ичида ҳам ҳосил бўлиб, тирик луб қаватини ташқи ўлик ҳужайралардан ажратиб туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.