Qöqon Jome masjidi

Qöqon Jome masjidi - Qöqondagi me'moriy yodgorlik (1819— 22); Qöqon xoni Umarxon nomi bilan boğliq. Masjid ulkan xonaqoh va uni uç tomonidan örab olgan 98 yoğoç ustunli keng ayvon hamda minoradan iborat. Bino devorlari gançkori, izo-ralari çaspak uslubida, ayvon şifti tösinlari islimiy va girih naqşlar, ustunlar kalla muqarnaslar, öyma naqşlar bilan bezatilgan, tag-kursilar marmardan işlangan. Minora konussimon şaklda, yuqori qismi 6 qirrali qafasa tuynuk va qubba bilan tugallangan, bezaksiz. Minora yuqorisiga aylanma zina orqali çiqiladi.

Quqrn jome masjidining ziynatlangan — kandakorlik san'atidagi öziga xos yönaliş; 18—19-a.larda şakllangan. Q.k.m.ning öymasi sayoz, ammo aniqligi bilan ajralib turadi, islimiy va girih naqşlari jozibador; ösimliksimon naqşlari ajoyib gullar hosil qiluvçi mayda qismlarga boy. 19-a. 2-yarmidan çekma bezaklar, çiziqlar, kataklar va b. börtiq şakllar köp uçraydi; naqş zaminini böyaş keng qöllanadi. 19-a. oxiridan naqş mujassamotlarida me'moriy obidalar (mas, Xudoyorxon ördasi, usta Fozil işi va b.), afsonaviy hayvonlar (Usta Lutfulla Fozilov işi va b.) va odamlar tasvirlana boşladi; buyumlar feruza, marjon va b. közlar qadab bezatiladi. Q.k.m. vakillari barkaş, la'li, çoy idişlari, kosa va b. an'anaviy buyumlarni, şuningdek, f-kada işlab çiqarilgan idişlar (mas, usta Siddiq Otaullayev bezagan samovar va b.)ni ham ösimliksimon va handasiy naqşlar bilan jozibador bezadilar. Qk.m. ustalaridan Otaulla Muhammad Rajab, Mulla Xoliq, Fozil Otaullayev, Lut-fupa Fozilov va b. tanilgan.

21-a. boşiga kelib, Q.k.m. uslubida ijod qilayotgan usta Maqsud madaliyev va uning şogirdlarining kan-dakorlikni rivojlantirişdagi xizmatlari katta, ular ijodida Özbekistondagi turli kandakorlik maktablarining an'analari uyğunlikda qöllanilib, ajoyib san'at asarlari yaratilmoqda.