Qor çiziği
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 243-b. — ziyouz.com
Qor çiziği QOR ÇIZIĞI, qor çegarasi — qorlarning toğlarda erimay qoladigan va firnga aylangan quyi çegarasi. Q.ç. balandligi joyning geografik kengligi, havo harakati, iqlim. yoğin miqdori, joyning orografiyasi va yon bağir ekspozitsiyasiga boğliq. Q.ç.ning balandligi issiq ölkalardan sovuq ölkalarga tomon pasayib boradi. Qutbiy ölkalarda dengiz sathidan boşlanadi, Novaya Zemlya o.da 600 m, Alp toğlarida 2200—3100 m, Özbekistondagi toğlarda 3800—4200 m, ekvator yaqinidagi toğlarda 5000 m balandlikda joylaşgan. Yevrosiyo materigida iqdim qurğoqçillaşgan sari, ya'ni ğarbdan şarqqa tomon balandlaşib boradi. Mas, Alp toğlarida 2200 m, Kavkaz toğlarida 3600 m, Oltoyda 4800 m va h.k. Haqiqiy (yoz oxirida eng baland) va mavsumiy (vaqtinça) Q.ç. farq qilinadi. Q.ç.da yoğadigan qor miqdori bilan erişi mumkin bölgan qor miqdori teng böladi, undan yuqorida esa qor erib ulgurmaydi va töplanib boradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОР ЧИЗИҒИ, қор чегараси — қорларнинг тоғларда эримай қоладиган ва фирнга айланган қуйи чегараси. Қ.ч. баландлиги жойнинг географик кенглиги, ҳаво ҳаракати, иқлим. ёғин миқдори, жойнинг орографияси ва ён бағир экспозициясига боғлиқ. Қ.ч.нинг баландлиги иссиқ ўлкалардан совуқ ўлкаларга томон пасайиб боради. Қутбий ўлкаларда денгиз сатҳидан бошланади, Новая Земля о.да 600 м, Альп тоғларида 2200—3100 м, Ўзбекистондаги тоғларда 3800—4200 м, экватор яқинидаги тоғларда 5000 м баландликда жойлашган. Евросиё материгида иқдим қурғоқчиллашган сари, яъни ғарбдан шарққа томон баландлашиб боради. Мас, Альп тоғларида 2200 м, Кавказ тоғларида 3600 м, Олтойда 4800 м ва ҳ.к. Ҳақиқий (ёз охирида энг баланд) ва мавсумий (вақтинча) Қ.ч. фарқ қилинади. Қ.ч.да ёғадиган қор миқдори билан эриши мумкин бўлган қор миқдори тенг бўлади, ундан юқорида эса қор эриб улгурмайди ва тўпланиб боради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.