Qora ildiz çirişi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 245-b. — ziyouz.com
Qora ildiz çirişi - ösimliklarning zamburuğ kasalligi, ösimlik töqimalarini yemiradi va qoraytiradi. Madaniy va yovvoyi ösimliklarning 100 ga yaqin turida uçraydi. Parazit zamburuğlar va tuproq bakteriyalari qözğatadi. Kartoşka, pomidor, qulupnay, uzum, sabzini, tamaki ildizi, paxta tolasini zararlaydi. Kartoşka tuganagi Q.i.ç.ni bakteriya qözğatadi, tuganak örtasi çiriydi, pösti qorayadi, yoriqlardan qora suyuqlik çiqadi. Kasallik dalada boşlanib, yiğib-terib olinganidan keyin ham davom etadi. Pomidor Q.i.ç.da (zamburuğ keltirib çiqaradi) kök mevalarida qora doğlar paydo böladi. Tuproqda, zararlangan mevalarda saqlanib qoladi. Ğöza zamburuğ bilan zararlanadi. Zamburuğ ğöza qoldiqlarida saprofit sifatida rivojlanadi. Iqlim şaroiti qulay bölganda ildizning zararlangan qismi orqali içiga kiradi, parazitlik qilib, ösimlik hisobiga oziqlanadi. 8—33° t-rada rivojlanadi. Kasallik avg.ning 2-yarmida tösatdan söliş bilan boşlanadi, barglar bir neça vaqt yaşil rangda bölib, tarangligini yöqotadi, ammo tökilmaydi. Ildiz böğzi yöğonlaşib, şakli özgaradi. Ildiz böğzi töqimasi böylama kesilganda 5—10 sm dan qizil qönğir rang körinadi. Paxta hosildorligini 15—20% gaça kamaytiradi.
Kuraş çoralari: ösimliklarga bordo suyuqligi purkaş, zararlangan ösimlik qoldiqlarini yöqotiş; ösimlik poyalarini ildizi bilan yiğib oliş; yerni çuqur şudgorlaş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРА ИЛДИЗ ЧИРИШИ - ўсимликларнинг замбуруғ касаллиги, ўсимлик тўқималарини емиради ва қорайтиради. Маданий ва ёввойи ўсимликларнинг 100 га яқин турида учрайди. Паразит замбуруғлар ва тупроқ бактериялари қўзғатади. Картошка, помидор, қулупнай, узум, сабзини, тамаки илдизи, пахта толасини зарарлайди. Картошка туганаги Қ.и.ч.ни бактерия қўзғатади, туганак ўртаси чирийди, пўсти қораяди, ёриқлардан қора суюқлик чиқади. Касаллик далада бошланиб, йиғиб-териб олинганидан кейин ҳам давом этади. Помидор Қ.и.ч.да (замбуруғ келтириб чиқаради) кўк меваларида қора доғлар пайдо бўлади. Тупроқда, зарарланган меваларда сақланиб қолади. Ғўза замбуруғ билан зарарланади. Замбуруғ ғўза қолдиқларида сапрофит сифатида ривожланади. Иқлим шароити қулай бўлганда илдизнинг зарарланган қисми орқали ичига киради, паразитлик қилиб, ўсимлик ҳисобига озиқланади. 8—33° т-рада ривожланади. Касаллик авг.нинг 2-ярмида тўсатдан сўлиш билан бошланади, барглар бир неча вақт яшил рангда бўлиб, таранглигини йўқотади, аммо тўкилмайди. Илдиз бўғзи йўғонлашиб, шакли ўзгаради. Илдиз бўғзи тўқимаси бўйлама кесилганда 5—10 см дан қизил қўнғир ранг кўринади. Пахта ҳосилдорлигини 15—20% гача камайтиради.
Кураш чоралари: ўсимликларга бордо суюқлиги пуркаш, зарарланган ўсимлик қолдиқларини йўқотиш; ўсимлик пояларини илдизи билан йиғиб олиш; ерни чуқур шудгорлаш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.