Qora qöyunlilar davlati
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 249-b. — ziyouz.com
Qora qöyunlilar davlati - örta asrlarda Ozarbayjon va Ğarbiy Erondagi davlat (1410—68). Bahorlu qabilasi yetakçiligida köçmançi turköğuz qabilalari birlaşmasi tomonidan barpo etilgan. Bu qabilalar dastlab (14-a.) Van kölining şarqiy hududida yaşaganlar. Amir Temur Ğarbiy Osiyoga harbiy yuriş qilganida qora qöyunlilar (qora qöylilar) qabilalari Sohibqiron va uning ittifoqçisi oq qöyunlilarta. qarşi kuraşganlar. Qora qöyunlilar Usmoniylar va Jaloyiriylar davlatini qöllab-quvvatlaşgan. Amir Temur vafotidan söng qora qöyunlilar sardori Qora Yusuf jaloyiriylarga Mironşohni yengişda yordam bergan (1408), biroq keyinçalik Jaloyiriylar bilan nizolaşib, ular qöşinini Tabriz yaqinida tor-mor keltirgan (1410), Ozarbayjon (Kura daryosining jan.dagi yerlar), Iroq, Armanistonni egallab olgan. Qora Yusuf (1410—20) va Iskandar (1420—37) davrida Q.q.d. temuriylar, şirvonşohlar va Gruziya bilan uruşlar olib borgan. 1435 y. Şohrux şirvonşoh bilan birgalikda Q.q.d. qöşinini tor-mor keltirgan. temuriylarga tobelikni tan olişga majbur bölgan Jahonşoh (1437—67) taxtga ötqazilgan. Şohrux vafotidan söng (1447) Jahonşoh özini mustaqil deb e'lon qilgan. 1453—57 y.larda qora qöyunlilar Ğarbiy Eronni bosib olişgan. 1467 y. Jahonşoh qöşini oq qötonlilar tomonidan tor-mor keltirilgan, Jahonşoh öldirilgan. 1468 y. Q.q.d. hududi Oq qöyunlilar davlati tarkibiga qöşib olingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРА ҚЎЮНЛИЛАР ДАВЛАТИ - ўрта асрларда Озарбайжон ва Ғарбий Эрондаги давлат (1410—68). Баҳорлу қабиласи етакчилигида кўчманчи туркўғуз қабилалари бирлашмаси томонидан барпо этилган. Бу қабилалар дастлаб (14-а.) Ван кўлининг шарқий ҳудудида яшаганлар. Амир Темур Ғарбий Осиёга ҳарбий юриш қилганида қора қўюнлилар (қора қўйлилар) қабилалари Соҳибқирон ва унинг иттифоқчиси оқ қўюнлиларта. қарши курашганлар. Қора қўюнлилар Усмонийлар ва Жалойирийлар давлатини қўллаб-қувватлашган. Амир Темур вафотидан сўнг қора қўюнлилар сардори Қора Юсуф жалойирийларга Мироншоҳни енгишда ёрдам берган (1408), бироқ кейинчалик Жалойирийлар билан низолашиб, улар қўшинини Табриз яқинида тор-мор келтирган (1410), Озарбайжон (Кура дарёсининг жан.даги ерлар), Ироқ, Арманистонни эгаллаб олган. Қора Юсуф (1410—20) ва Искандар (1420—37) даврида Қ.қ.д. темурийлар, ширвоншоҳлар ва Грузия билан урушлар олиб борган. 1435 й. Шоҳрух ширвоншоҳ билан биргаликда Қ.қ.д. қўшинини тор-мор келтирган. темурийларга тобеликни тан олишга мажбур бўлган Жаҳоншоҳ (1437—67) тахтга ўтқазилган. Шоҳрух вафотидан сўнг (1447) Жаҳоншоҳ ўзини мустақил деб эълон қилган. 1453—57 й.ларда қора қўюнлилар Ғарбий Эронни босиб олишган. 1467 й. Жаҳоншоҳ қўшини оқ қўтонлилар томонидан тор-мор келтирилган, Жаҳоншоҳ ўлдирилган. 1468 й. Қ.қ.д. ҳудуди Оқ қўюнлилар давлати таркибига қўшиб олинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.