Qora Yusuf
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 248-b. — ziyouz.com
Qora Yusuf (? - 1420.13.11, Ujon) — Qora qöyunli turkman qabilasi amiri Qoramuhammad turkmanning öğli. Şarafuddin Ali Yazdiy «Zafar-noma» asarida qayd etilişiça, Amir Temur Ğarbiy yurişlari çoğida Q.Yu.ning hajga boruvçilar va savdo karvonlarini talab, qaroqçilikni kasb etganini bilgaç, uni qattiq ta'qib ostiga oladi. Q.Yu. Amir Temurga qarşi Iroq hokimi Ahmad Jaloyir bilan ittifoq tuzadi, biroq ular Sohibqiron hujumiga doş berolmay Misr va Rum sultonlaridan panoh izlaydilar. Amir Temur vafotidan söng, Q.Yu. Tabrizga qaytadi va tez orada özini tiklab Temuriylar saltanatiga xavf tuğdira boşlaydi.
1408 y. 13 apr.da Tabriz yaqinidagi Şanbi Ğozonda mirzo Abubakr ibn Mironşoh bilan Q.Yu. örtasida qattiq jang böladi va Q.Yu. laşkari ğolib keladi, Mironşoh mirzo şu jangda halok böladi.
Şundan söng Iroqi Ajam, Ozarbayjon, Arron, Muğon, Diyorbakr, Iroqi Arabdan iborat hududlar uning hukmi doirasiga ötadi va Q.Yu. Temuriylarga qaraşli Sultoniyaga da'vogarlik qiladi. Şohrux mazkur xavfni bartaraf etiş va akasi Mironşoh ölimi uçun ham qasos oliş maqsadida katta laşkar bilan Q.Yu. ustiga yuriş boşlaydi. U Rayga yetib borganida Q.Yu.ning Ujonda ölgani haqida xabar keladi.
Q.Yu. vafotidan söng, uning öğillaridan amir Iskandar Temuriylar saltanatiga tajovuz qilgan. Şohrux uning ustiga katta laşkar tortib 1429 y. 17—18 sent.da Salmos yaqinidagi şiddatli jangda amir Iskandar laşkarini tor-mor etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРА ЮСУФ (? - 1420.13.11, Ужон) — Қора қўюнли туркман қабиласи амири Қорамуҳаммад туркманнинг ўғли. Шарафуддин Али Яздий «Зафар-нома» асарида қайд этилишича, Амир Темур Ғарбий юришлари чоғида Қ.Ю.нинг ҳажга борувчилар ва савдо карвонларини талаб, қароқчиликни касб этганини билгач, уни қаттиқ таъқиб остига олади. Қ.Ю. Амир Темурга қарши Ироқ ҳокими Аҳмад Жалойир билан иттифоқ тузади, бироқ улар Соҳибқирон ҳужумига дош беролмай Миср ва Рум султонларидан паноҳ излайдилар. Амир Темур вафотидан сўнг, Қ.Ю. Табризга қайтади ва тез орада ўзини тиклаб Темурийлар салтанатига хавф туғдира бошлайди.
1408 й. 13 апр.да Табриз яқинидаги Шанби Ғозонда мирзо Абубакр ибн Мироншоҳ билан Қ.Ю. ўртасида қаттиқ жанг бўлади ва Қ.Ю. лашкари ғолиб келади, Мироншоҳ мирзо шу жангда ҳалок бўлади.
Шундан сўнг Ироқи Ажам, Озарбайжон, Аррон, Муғон, Диёрбакр, Ироқи Арабдан иборат ҳудудлар унинг ҳукми доирасига ўтади ва Қ.Ю. Темурийларга қарашли Султонияга даъвогарлик қилади. Шоҳрух мазкур хавфни бартараф этиш ва акаси Мироншоҳ ўлими учун ҳам қасос олиш мақсадида катта лашкар билан Қ.Ю. устига юриш бошлайди. У Райга етиб борганида Қ.Ю.нинг Ужонда ўлгани ҳақида хабар келади.
Қ.Ю. вафотидан сўнг, унинг ўғилларидан амир Искандар Темурийлар салтанатига тажовуз қилган. Шоҳрух унинг устига катта лашкар тортиб 1429 й. 17—18 сент.да Салмос яқинидаги шиддатли жангда амир Искандар лашкарини тор-мор этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.