Qoraböğoz-Göl
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 253-b. — ziyouz.com
Qoraböğoz-Göl — Turkmanistonning ğarbidagi şör köl; 1980 y.gaça Kaspiy dengizining şarqiy qirğoğidagi qöltiq (laguna). Dengizdan tor (eni 200 m gaça), uz. 11 km bölgan Qoraböğoz-Göl böğozi orqali ajralib turgan. 1980 y.da Kaspiy dengizining suv sathini saqlab turiş uçun qöltiq damba bilan butunlay bekitib taşlandi. Suv sathi Kaspiy dengizining suv sathiga nisbatan 4,5 m past bölganligi sababli dengizdan qöltiqqa 1m/sek. (böğozning ayrim joylarida 3 m/sek.) tezlikda doimo suv oqib turgan. Qöltiq dengizdan ajratilgaç, suvning buğlanişi katta bölganligi uçun köl tezda quriy boşladi, şörligi 310%o dan ham ortib namakobga aylanadi. Kölni butunlay qurişdan saqlab qoliş maqsadida 1984 y.da dengiz bilan köl örtasida suv ötkaziş inşooti qurildi. Qazilma eritmalardan Q.-G. tuz qatlamlari orasidan mirabilit olinadi. Sulfat qazib olinadi va qayta işlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРАБЎҒОЗ-ГЎЛ — Туркманистоннинг ғарбидаги шўр кўл; 1980 й.гача Каспий денгизининг шарқий қирғоғидаги қўлтиқ (лагуна). Денгиздан тор (эни 200 м гача), уз. 11 км бўлган Қорабўғоз-Гўл бўғози орқали ажралиб турган. 1980 й.да Каспий денгизининг сув сатҳини сақлаб туриш учун қўлтиқ дамба билан бутунлай бекитиб ташланди. Сув сатҳи Каспий денгизининг сув сатҳига нисбатан 4,5 м паст бўлганлиги сабабли денгиздан қўлтиққа 1м/сек. (бўғознинг айрим жойларида 3 м/сек.) тезликда доимо сув оқиб турган. Қўлтиқ денгиздан ажратилгач, сувнинг буғланиши катта бўлганлиги учун кўл тезда қурий бошлади, шўрлиги 310%о дан ҳам ортиб намакобга айланади. Кўлни бутунлай қуришдан сақлаб қолиш мақсадида 1984 й.да денгиз билан кўл ўртасида сув ўтказиш иншооти қурилди. Қазилма эритмалардан Қ.-Г. туз қатламлари орасидан мирабилит олинади. Сульфат қазиб олинади ва қайта ишланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.