Qorabura
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 253-b. — ziyouz.com
Qorabura — töğon, damba, sohilböyi tösiklar kabi suv inşootlarini barpo etişda işlatiladigan boğlama — faşina. q. Toşkent viloyatida qoraböyra, Zarafşon vodiysida navala yoki navola, Farğona vodiysida öluk, Sirdaryo vohasida qorabura, Xorazmda esa navard yoki vard nomlari bilan yuritilgan.
Q.lar şox-şabba va qamişdan silindr şaklida işlanib, ohak toş, çim va şağal bilan töldirilgan va köndalangiga 3 yoki 4 yeridan yulğun yoki qamiş bilan boğlangan. Yozma manbalarda qayd etilişiça, Q.lar diametri 1—2 m, uz. 6—8 m va undan ham uzunroq bölgan.
Q.lar suv xöjaligida texnik jihatdan qulay va suv oqimiga çidamli uskuna hisoblangan. Ulardan boş töğonlarni barpo etişdan tortib, qirğoqning daryo yoki soy oqimi yuvib ketgan obgir joylarni tiklaşda keng foydalanilgan. Q.lar aksariyat daryo yaqinida qamişli, yulğunzor va çakalakzorlarga yaqin joylarda yasalgan. Bunday yerlar tarixda «Qorabura» nomini olgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРАБУРА — тўғон, дамба, соҳилбўйи тўсиклар каби сув иншоотларини барпо этишда ишлатиладиган боғлама — фашина. қ. Тошкент вилоятида қорабўйра, Зарафшон водийсида навала ёки навола, Фарғона водийсида ўлук, Сирдарё воҳасида қорабура, Хоразмда эса навард ёки вард номлари билан юритилган.
Қ.лар шох-шабба ва қамишдан цилиндр шаклида ишланиб, оҳак тош, чим ва шағал билан тўлдирилган ва кўндалангига 3 ёки 4 еридан юлғун ёки қамиш билан боғланган. Ёзма манбаларда қайд этилишича, Қ.лар диаметри 1—2 м, уз. 6—8 м ва ундан ҳам узунроқ бўлган.
Қ.лар сув хўжалигида техник жиҳатдан қулай ва сув оқимига чидамли ускуна ҳисобланган. Улардан бош тўғонларни барпо этишдан тортиб, қирғоқнинг дарё ёки сой оқими ювиб кетган обгир жойларни тиклашда кенг фойдаланилган. Қ.лар аксарият дарё яқинида қамишли, юлғунзор ва чакалакзорларга яқин жойларда ясалган. Бундай ерлар тарихда «Қорабура» номини олган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.