Qoraköl qöy zoti

Qoraköl qöy zoti - möynali terisi uçun boqiladigan dağal junli dumli qöy zoti. Bu zot bir neça yuz yillar oldin hoz. Özbekiston (Buxoro viloyati Qoraköl tumani) hududida jaydari qöylarni xalq seleksiyasi usulida uzoq vaqt tanlaş va çatiştiriş natijasida yaratilgan. Q.q.z. dunyoning (Avstraliyadan boşqa) barça qit'alarida 50 dan ortiq mamlakatda urçitiladi (15 mln. boş atrofida). Afğoniston, Özbekiston, Turkmaniston, Qozoğiston, Eron, Jan. Afrika Respublikasi eng köp Q.q.z. boqiladigan davlatlar hisoblanadi.

Q.q.z. dumli qöylar turiga mansub, dumining uç qismida zotga xos ilmoqnamo ösimta mavjud. Jun qoplami dağal jun turiga mansub. Köpçilik Q.q.z.lari govkalla, tanasi baquv-vat, dumida köp yoğ töplanadi. Qözilari qora (80%), kulrang, jigarrang, sur va b. tusli. Bir yarim yoşdan keyin tumşuği, quloqlari va oyoqlaridan boşqa joyidagi qora junlar oqara boşlaydi. Katta yoşli ona qöylar şoxsiz, vazni 42—45, qöçqorlari yirik, burama şoxli, vazni 55—60 kg, yangi tuğilgan qözilarining örtaça vazni 4—4,5 kg. Serpuştligi 90—95%. Zotni takomillaştiriş borasida asosan qora, kök, sur, oq, zarmalla, kumuşsimon, tillasimon, olmos, havorang, şamçiroq, pölati, platina, bron-za, qahrabo, antratsit (qora tovlanadigan), mustahkam (ğözamoy) konstitutsiyali, yarim doira qovurğasimon va yassigul tipli qöilar ustida seleksiya-naslçilik işlari olib borilmoqda. Köp yillar davomida olimlar va amaliyotçilar hamkorligida olib borilgan seleksiya-naslçilik işlari natijasida Özbekistonda qoraköl qöylarining yuqori irsiy va mahsul-dorlik xususiyatlariga ega bölgan 27 z-d tipi yaratilgan. Ular Q.q.z.ning qimmatli irsiy genofondi hisoblanadi. Q.q.z. boşqa zotlarni yaxşilaşda ham foydalaniladi. Ekstremal şaroitli, kam hosilli çöl yaylovlarida urçitilişi hisobiga zotning köpgina biologik va mahsuldorlik xususiyati uzoq yillar davomida tabiiy ravişda muvozanatlaşgan.