Qorakuya
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 256–257-b. — ziyouz.com
Qorakuya — zamburuğlar qözğatadigan ösimliklar kasalligi. Asosan, boşokli ekinlar kasallanib, q.x.ga katta zarar yetkazadi. Zararlangan boşoq, rövak, söta, poya, barg va ildiz böyinlari qora sporali massaga aylanadi. Quyidagi turlari köp uçraydi va ayniqsa, zararli: buğdoy va jav-darning qattiq (badböy) Q.si ösimlik tugunçasini yemiradi va «qorakuya xaltaçalari» yoki alohida spora holida uruğlarda saklanadi. Zararlangan dondan nam havoda badböy hid keladi; arpa va sulining qattiq (toş) Q.si sporalari tugunçani zararlaydi, lekin rövak va boşoqlar zararlanmaydi, sporaning qattiq qora massasi boşoq qobiğini teşib ötadi; buğdoy, arpa, suli, va makkajöxorining çang Q.si boşoq, rövak, sötalarni zararlaydi; javdar va buğdoyning poya Q.si poya (hamma qismlari va barglari) ni zararlaydi; makkajöxorining pufakçali holdagi Q.si ösimlikning turli qismida qobiqli va spora bilan tölgan ğudsalar hosil qiladi. Q. zamburuğlari şoli, qönoq, oq jöxori, çumiza kabi donli ekinlarda ham parazitlik qiladi. Kasallik natijasida ğşşa ekinlari hosildorligi 20— 30% kamayib ketadi.
Kuraş çoralari: kasallikka çidamli navlar ekiş; yuqori agrotexnika, almaşlab ekiş. uruğlarni tozalaş va dorilaş; uruğlikni oftobga yoyiş va b.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРАКУЯ — замбуруғлар қўзғатадиган ўсимликлар касаллиги. Асосан, бошокли экинлар касалланиб, қ.х.га катта зарар етказади. Зарарланган бошоқ, рўвак, сўта, поя, барг ва илдиз бўйинлари қора спорали массага айланади. Қуйидаги турлари кўп учрайди ва айниқса, зарарли: буғдой ва жав-дарнинг қаттиқ (бадбўй) Қ.си ўсимлик тугунчасини емиради ва «қоракуя халтачалари» ёки алоҳида спора ҳолида уруғларда сакланади. Зарарланган дондан нам ҳавода бадбўй ҳид келади; арпа ва сулининг қаттиқ (тош) Қ.си споралари тугунчани зарарлайди, лекин рўвак ва бошоқлар зарарланмайди, споранинг қаттиқ қора массаси бошоқ қобиғини тешиб ўтади; буғдой, арпа, сули, ва маккажўхорининг чанг Қ.си бошоқ, рўвак, сўталарни зарарлайди; жавдар ва буғдойнинг поя Қ.си поя (ҳамма қисмлари ва барглари) ни зарарлайди; маккажўхорининг пуфакчали ҳолдаги Қ.си ўсимликнинг турли қисмида қобиқли ва спора билан тўлган ғудцалар ҳосил қилади. Қ. замбуруғлари шоли, қўноқ, оқ жўхори, чумиза каби донли экинларда ҳам паразитлик қилади. Касаллик натижасида ғшша экинлари ҳосилдорлиги 20— 30% камайиб кетади.
Кураш чоралари: касалликка чидамли навлар экиш; юқори агротехника, алмашлаб экиш. уруғларни тозалаш ва дорилаш; уруғликни офтобга ёйиш ва б.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.