Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 299–300-b. — ziyouz.com
Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi - qoraqalpoğiston Respublikasining oliy davlat hokimiyati organi, respublika parlamenti. 1995 y. 25 dek.da taşkil etilgan. Bungaça Qoraqalpoğiston Respublikasi Oliy Kengaşi deb atalgan. Respublika Jöqorği Kengesi hududiy saylov okruglaridan köppartiyalilik asosila 5 y. muddatga saylanaligan 86 deputatdan iborat. Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesining huquqiy maqomi Qoraqalpoğiston Konstituniyasi (1993 y. 9 apr.) va «Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi töğrisida»gi qonun (1994 y. 24 seit.; yangi tahrirda 1998 y. 28 yanv.)da belgilab berilgan. Qoraqatpoğiston xalqi nomidan faqat u saylagan respublika Jöqorği Kengesi iş olib borişi mumkin. Jamiyatning biron-bir qismi, siyo-siy partiya, jamoat birlaşmasi, ijtimoiy harakat yoki alohila şaxs qoraqalpoğiston xalqi nomidan iş olib borişga haqli emas.
Jöqorği Kengesning mutlaq vakolatlariga qoraqalpoğiston Respublikasi Konstituiiyasini qabul qiliş, unga özgartiriş va qöşimçalar kiritiş; qonunlarni qabul qiliş, ularga özgartiriş va qöşimçalar kiritiş. respublika Konstitutsiyasiga şarh beriş; iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanişning davlat strategik yönalişlarini qabul qiliş; şuningdek, respublikada davlat hokpmiyati organlarining rahbarlarini, örinbosarlarini, mansabdor şaxslarni lavozimlarga tayinlaş va ozod qiliş hamda Konstitutsiyada nazarda tutilgan boşqa vakolatlar kiradi.
Jöqorği Kenges raisi Qoraqalpoğiston Respublikayeining eng yuqori lavo-zimli şaxsi hisoblanadi. U Jöqorği Kenges tomonidan Jötfrgi Kenges deputatlari içidan yaşirin ovoz beriş yu:ş bilan Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesining vakilligi muddatiga va qatorasşa 2 muddatgaça saylanadi (Qoraqalpogiston Respublikasining Konstitutsiyasi, 80-modda). Jöqor-ği Kenges Prezidiumi Jöqorği Ken-ges faoliyatini taşkil etiş va b. davlat vakolatlarini amalga oşiriş uçun tuzilali, uning tarkibiga Jöqorği Kenges raisi, uning örinbosarlari, Jöqorği Kenges qömitalari va komissiyalarining raislari, Jöqorği Ken gesdagi partiya guruhlarining raislari kiradi. Hoz. kunda Jöqorği Kengesda 5 qömita, 1 komissiya, 3 frakniya mavjud.
Jöqorği Kenges Qoraqalpoğiston Respublikasi Vazir.tr Kengaşi bilan birgalikda 1924 y. noyab.dan çiqadigan «Yerkin Qaraqalpaqstan». 1919 y. iyunidan çiqadigan «Vesti Karakalpakstana» hamda 1992 y. 25 iyuldan çiqa boşlagan «Amu tongi» gaz.larining hammuassisidir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ЖЎҚОРҒИ КЕНГЕСИ - қорақалпоғистон Республикасининг олий давлат ҳокимияти органи, республика парламенти. 1995 й. 25 дек.да ташкил этилган. Бунгача Қорақалпоғистон Республикаси Олий Кенгаши деб аталган. Республика Жўқорғи Кенгеси ҳудудий сайлов округларидан кўппартиялилик асосила 5 й. муддатга сайланалиган 86 депутатдан иборат. Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг ҳуқуқий мақоми Қорақалпоғистон Конститунияси (1993 й. 9 апр.) ва «Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси тўғрисида»ги қонун (1994 й. 24 сеит.; янги таҳрирда 1998 й. 28 янв.)да белгилаб берилган. Қорақатпоғистон халқи номидан фақат у сайлаган республика Жўқорғи Кенгеси иш олиб бориши мумкин. Жамиятнинг бирон-бир қисми, сиё-сий партия, жамоат бирлашмаси, ижтимоий ҳаракат ёки алоҳила шахс қорақалпоғистон халқи номидан иш олиб боришга ҳақли эмас.
Жўқорғи Кенгеснинг мутлақ ваколатларига қорақалпоғистон Республикаси Конституииясини қабул қилиш, унга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш; қонунларни қабул қилиш, уларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш. республика Конституциясига шарҳ бериш; иқтисодий ва ижтимоий ривожланишнинг давлат стратегик йўналишларини қабул қилиш; шунингдек, республикада давлат ҳокпмияти органларининг раҳбарларини, ўринбосарларини, мансабдор шахсларни лавозимларга тайинлаш ва озод қилиш ҳамда Конституцияда назарда тутилган бошқа ваколатлар киради.
Жўқорғи Кенгес раиси Қорақалпоғистон Республикаеининг энг юқори лаво-зимли шахси ҳисобланади. У Жўқорғи Кенгес томонидан Жўтфрги Кенгес депутатлари ичидан яширин овоз бериш йу:ш билан Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг вакиллиги муддатига ва қаторасша 2 муддатгача сайланади (Қорақалпогистон Республикасининг Конституцияси, 80-модда). Жўқор-ғи Кенгес Президиуми Жўқорғи Кен-гес фаолиятини ташкил этиш ва б. давлат ваколатларини амалга ошириш учун тузилали, унинг таркибига Жўқорғи Кенгес раиси, унинг ўринбосарлари, Жўқорғи Кенгес қўмиталари ва комиссияларининг раислари, Жўқорғи Кен гесдаги партия гуруҳларининг раислари киради. Ҳоз. кунда Жўқорғи Кенгесда 5 қўмита, 1 комиссия, 3 фракния мавжуд.
Жўқорғи Кенгес Қорақалпоғистон Республикаси Вазир.тр Кенгаши билан биргаликда 1924 й. нояб.дан чиқадиган «Еркин Қарақалпақстан». 1919 й. июнидан чиқадиган «Вести Каракалпакстана» ҳамда 1992 й. 25 июлдан чиқа бошлаган «Аму тонги» газ.ларининг ҳаммуассисидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.