Qoraqiyasoy rasmlari
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 301-b. — ziyouz.com
Qoraqiyasoy rasmlari - Qor jontovning jan. yon bağridagi soyning çap qirğogi qoyatoşlariga işlangan tasvirlar; Toşkent ş.dan şim.- şarq-da. 1974 y.da arxeolog A.Kabirov topgan; 1981—82 y.larda arxeolog M.Xöjanazarov i.t. işlari olib borgan. 1500 dan ortiq rasmlar toş, metall va qattiq buyumlar bilan öyibçökiçlab işlangan bölib, işlaş uslublari xilma-xil. köproq soya uslubi qöllanilgan. Eng qad.si 2-ming yillikka, keyingilari mil. av. 7—1-a.larga mansub; ular orasida ilk va sönggi örta asrlarga oidlari ham bor. Odam, buqa, it, böri, ohu, çöçqa, toğ eçkisi, buğu, tuya, tulki va b. hayvonlar. şuningdek, qad. 5 ta arava, çavandoz, öq-yoy uşlab turgan mergan, tuyani yetaklagan yoki mingan odamlar mahorat bilan çizilgan. Özbekiston hududida ilk bor jez davriga oid 5 ta arava tasviri topilgan, ularning 4 tasiga otlar qöşilgani aniq, bit-tasigina otsiz tasvirlangan. Q.r.da hayvonlar (buqa, çöçqa, toğ eçkisi, ohu va b.)ni itlar iştirokida öq-yoy bilan yakkama-yakka va köplaşib ov qiliş holatlari aniq tasvirlangan. Alohida holda öq-yoy, hanjar, egri va töğri qiliç, arqon va qopqonlarning tasvirlari ham çizilgan. Kun-dalik hayotdan olingan manzaralar köplab uçraydi.
Q.r. Örta Osiyo xalqlarining qad. tarixi, madaniyati, san'ati tarixini örganişda muhim ahamiyatga ega.
Ad.Xujanazarov M., Naskalniye izobrajeniya Xodjakenta i Karakiyasaya, Samarqand, 1995.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРАҚИЯСОЙ РАСМЛАРИ - Қор жонтовнинг жан. ён бағридаги сойнинг чап қирғоги қоятошларига ишланган тасвирлар; Тошкент ш.дан шим.- шарқ-да. 1974 й.да археолог А.Кабиров топган; 1981—82 й.ларда археолог М.Хўжаназаров и.т. ишлари олиб борган. 1500 дан ортиқ расмлар тош, металл ва қаттиқ буюмлар билан ўйибчўкичлаб ишланган бўлиб, ишлаш услублари хилма-хил. кўпроқ соя услуби қўлланилган. Энг қад.си 2-минг йилликка, кейингилари мил. ав. 7—1-а.ларга мансуб; улар орасида илк ва сўнгги ўрта асрларга оидлари ҳам бор. Одам, буқа, ит, бўри, оҳу, чўчқа, тоғ эчкиси, буғу, туя, тулки ва б. ҳайвонлар. шунингдек, қад. 5 та арава, чавандоз, ўқ-ёй ушлаб турган мерган, туяни етаклаган ёки минган одамлар маҳорат билан чизилган. Ўзбекистон ҳудудида илк бор жез даврига оид 5 та арава тасвири топилган, уларнинг 4 тасига отлар қўшилгани аниқ, бит-тасигина отсиз тасвирланган. Қ.р.да ҳайвонлар (буқа, чўчқа, тоғ эчкиси, оҳу ва б.)ни итлар иштирокида ўқ-ёй билан яккама-якка ва кўплашиб ов қилиш ҳолатлари аниқ тасвирланган. Алоҳида ҳолда ўқ-ёй, ҳанжар, эгри ва тўғри қилич, арқон ва қопқонларнинг тасвирлари ҳам чизилган. Кун-далик ҳаётдан олинган манзаралар кўплаб учрайди.
Қ.р. Ўрта Осиё халқларининг қад. тарихи, маданияти, санъати тарихини ўрганишда муҳим аҳамиятга эга.
Ад.Хужаназаров М., Наскальные изображения Ходжакента и Каракиясая, Самарқанд, 1995.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.