Qoraqurum
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 304-b. — ziyouz.com
Qoraqurum — Markaziy Osiyodagi toğ sistemasi, Hindiston (Jammu va Kaşmir ştatlarida) va Xitoy hududlarida. Yer yuzidagi eng baland toğ sistemalaridan biri. Şim.da Pomir va Kunlun, jan.da Himolay va Gandi-sişan tizmalari oraliğida. Uz. 500 km, şarqidagi Çangçenmo va Pangong tizmalari bilan birga 800 km çamasida. Eni 150—250 km. Örtaça bal. 6000 m, eng baland joyi 8611 m (Çogori çöqqisi). Bir qança çöqqilarining bal. 8000 m dan ziyod. Q. alp burmalanişida vujudga kelgan bölib, yalon-ğoç qoyali çöqqilar, toşloq, tik yon bagirli çuqur daralar, qurumlar xos. Zamini granit, marmar, kristalli slanets, gneys, vulkanogen çökindi jinslardan tarkib topgan. Iqlimi keskin kontinental, çöl iqlimi. Jan. yon bağri Hind okeani mussonlari ta'sirida bir oz sernam. Yillik yoğin 100—500 mm. Muzliklar mayd. 16,3 ming km2, yiriklari: Siaçen (uz. 75 km), Baltoro, Rimo. Q. Hind va tarim daryolari örtasida suvayirğiçdir. Daryolari qor va muzliklardan töyinadi. Oqmas köl va botqoqliklar bor. 3000—3500 m balandlikkaça qarağay, himolay kedri, daryo vodiylarida tol, terak örmonlari ösadi. Şim. yon bağirlari sovuq çöl va quruq daşt, jan. musson ta'siridagi yon bağri daşt landşaftli, alp ötloqlari bor. Toğ yon bağirlarida donli ekinlar ekiladi, mol boqiladi, boğ va tokzorlar barpo qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРАҚУРУМ — Марказий Осиёдаги тоғ системаси, Ҳиндистон (Жамму ва Кашмир штатларида) ва Хитой ҳудудларида. Ер юзидаги энг баланд тоғ системаларидан бири. Шим.да Помир ва Куньлун, жан.да Ҳимолай ва Ганди-сишан тизмалари оралиғида. Уз. 500 км, шарқидаги Чангченмо ва Пангонг тизмалари билан бирга 800 км чамасида. Эни 150—250 км. Ўртача бал. 6000 м, энг баланд жойи 8611 м (Чогори чўққиси). Бир қанча чўққиларининг бал. 8000 м дан зиёд. Қ. альп бурмаланишида вужудга келган бўлиб, ялон-ғоч қояли чўққилар, тошлоқ, тик ён багирли чуқур даралар, қурумлар хос. Замини гранит, мармар, кристалли сланец, гнейс, вулканоген чўкинди жинслардан таркиб топган. Иқлими кескин континентал, чўл иқлими. Жан. ён бағри Ҳинд океани муссонлари таъсирида бир оз сернам. Йиллик ёғин 100—500 мм. Музликлар майд. 16,3 минг км2, йириклари: Сиачен (уз. 75 км), Балторо, Римо. Қ. Ҳинд ва тарим дарёлари ўртасида сувайирғичдир. Дарёлари қор ва музликлардан тўйинади. Оқмас кўл ва ботқоқликлар бор. 3000—3500 м баландликкача қарағай, ҳимолай кедри, дарё водийларида тол, терак ўрмонлари ўсади. Шим. ён бағирлари совуқ чўл ва қуруқ дашт, жан. муссон таъсиридаги ён бағри дашт ландшафтли, альп ўтлоқлари бор. Тоғ ён бағирларида донли экинлар экилади, мол боқилади, боғ ва токзорлар барпо қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.