Qoratepa toğlari
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 267–268-b. — ziyouz.com
Qoratepa toğlari - Zarafşon toğ tizmasining ğarbiy qismi. Şarqdan ğarbga 50 km dan ziyod, şim.dan janubga 35—40 km ga çözilgan. Şarqiy qismidagi Çaqilikalon tizmasidan Taxtaqoraça dovoni orqali ajralgan. Örtaça bal. 1000—1500 m, eng baland joyi Qumğaza çöqqisi (2197 m). Q.t.ning yon bağirlari köplab çuqur soy özanlari, şim.da Ilonsoy, Oğalik, Oqsoy, Sazağonsoy va b., jan.da Qaşqadaryoning bir qança öng irmoqlari (Makrid, Oyoqçidaryo, tarağay va b.) bilan kesilgan. Suvayirğiç qismining ba'zi joylarida maydoni kiçik tekislangan yuzalar uçraydi. Q.t. yirik gumbazsimon gorstantiklinal kötarilma bölib, asosan, paleozoy davrining magmatik, metamorfik va çökindi toğ jinslaridan (granit, granodiorit, diorit, slanets, qum-goş, ohaktoşlardan) iborat. Ohak-toşlarda karst relyef şakllari: karrlar, ğorlar (Pudanali, Kaptarxona. Hazrati Dovud, Tomçiota. Amir Temur ğorlari va b.) hosil bölgan. Iqlimi baland qismida mö'tadil, quyi va ğarbiy qismlarida kontinen-tal quruq. Iillik yoğin ğarbiy qismida 400—450 mm, şarqida 700— 750 mm. Toğlarda tipik va töq böz hamda jigarrang tuproqlar tarqalgan. Ularda qönğirboş, qoraboş, buğdoyiq, turli butalar (bodomça, na'matak va b.), arça ösadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРАТЕПА ТОҒЛАРИ - Зарафшон тоғ тизмасининг ғарбий қисми. Шарқдан ғарбга 50 км дан зиёд, шим.дан жанубга 35—40 км га чўзилган. Шарқий қисмидаги Чақиликалон тизмасидан Тахтақорача довони орқали ажралган. Ўртача бал. 1000—1500 м, энг баланд жойи Қумғаза чўққиси (2197 м). Қ.т.нинг ён бағирлари кўплаб чуқур сой ўзанлари, шим.да Илонсой, Оғалик, Оқсой, Сазағонсой ва б., жан.да Қашқадарёнинг бир қанча ўнг ирмоқлари (Макрид, Оёқчидарё, тарағай ва б.) билан кесилган. Сувайирғич қисмининг баъзи жойларида майдони кичик текисланган юзалар учрайди. Қ.т. йирик гумбазсимон горстантиклиналь кўтарилма бўлиб, асосан, палеозой даврининг магматик, метаморфик ва чўкинди тоғ жинсларидан (гранит, гранодиорит, диорит, сланец, қум-гош, оҳактошлардан) иборат. Оҳак-тошларда карст рельеф шакллари: каррлар, ғорлар (Пуданали, Каптархона. Ҳазрати Довуд, Томчиота. Амир Темур ғорлари ва б.) ҳосил бўлган. Иқлими баланд қисмида мўътадил, қуйи ва ғарбий қисмларида континен-тал қуруқ. Ииллик ёғин ғарбий қисмида 400—450 мм, шарқида 700— 750 мм. Тоғларда типик ва тўқ бўз ҳамда жигарранг тупроқлар тарқалган. Уларда қўнғирбош, қорабош, буғдойиқ, турли буталар (бодомча, наъматак ва б.), арча ўсади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.